Posted in պատմություն

Զաքարյանների իշխանապետությունը

Զաքարյան իշխանապետություն, պետություն Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսային և արևելյան հատվածում՝ Վրացական թագավորության (1008-1490) հովանավորության ու գերիշխանության ներքո։ Այն կառավարել են Զաքարյան տոհմի ներկայացուցիչներ: Զաքարյանները Հայաստանում իշխանության են եկել այնպիսի ժամանակաշրջանում, երբ վերացել էր Անիի Բագրատունիների թագավորությունը (885-1045) և բոլոր ենթակա թագավորություններն ու իշխանությունները Տարոնում (800-966), Տայքում (809-1001), Վասպուրականում (908-1021), Վանանդում (963-1065), Տաշիր-Ձորագետում (978-1113), Սյունիքում (987-1170) և այլուր։ Հայաստանում ստեղծվել էին բազմաթիվ ամիրայություններ, որոնց գլուխ էին կանգնել իսլամադավան սելջուկները։ Վերջիններիս արշավանքը Հայաստան տեղի էր ունեցել 11-րդ դարի կեսերին։ Կաթողիկոսական աթոռը հայտնվել էր դեգերումների մեջ և հանգրվանել բուն Հայկական լեռնաշխարհից դուրս՝ Եփրատի ափին գտնվող Հռոմկլա ամրոցում։ Այն հետագայում մտնում է նորաստեղծ հայկական պետության՝ Կիլիկիայի թագավորության կազմում։ Բուն Հայաստանում հայկական հողերը միավորելու, հայ ազնվական ու հոգևորական վերնախավը վերամիավորելու և ժողովրդի խաղաղ զարգացումն ապահովելու համար Զաքարյանները զինակցում են հայկական ծագում ունեցող Բագրատիոնիների հետ։ Վերջիններս Վրաստանում հասել էին թագավորական աստիճանի և կառավարել ավելի քան մեկ հազարամյակ (9-19-րդ դարեր)։ Հաջողվում է ազատագրել Հայաստանի հյուսիսային, արևելյան ու կենտրոնական հատվածները։ Զաքարյանների օրոք վերջին անգամ հայ ժողովուրդը իր տարածքում կարողանում է ստեղծագործական աշխատանքի անցնել։ Կառուցվում են նորանոր վանքեր ու եկեղեցիներ, ամրոցներ ու բերդեր, շունչ են տրվում հայկական միջնադարյան քաղաքներին։ Որպես քաղաք՝ նոր զարգացում է ապրում Երևանը: Նրանց թուլացմանն ու անկմանը զուգընթաց, հայ ժողովուրդը սկսում է արտագաղթել հայրենիքից, առաջանում են միջնադարյան գաղթավայրեր Եվրոպայում և Ասիայում: Հայաստանում մեկը մյուսին է հաջորդում մոնղոլ-թաթարների, Կարակոյունլու և Ակկոյունլու թուրքմենների, օսմանյան թուրքերի և պարսիկների տիրապետությունը։ Բնակություն են հաստատում բազմաթիվ քրդական ու թյուրքական ցեղեր։

Advertisements
Posted in պատմություն

Սսի համալսարան

Սսի համալսարան, աշխարհիկ բարձրագույն կրթական հաստատություն Կիլիկյան Հայաստանում։ Հիմնադրել է Ներսես Լամբրոնացին։ Հովհաննես Երզնկացու վկայությամբ, «համալսարան» բառը առաջին անգամ աղբյուր է ստացել Սիս քաղաքից։ Սիսի համալսարանը մեծ հռչակ է ձեռք բերել, որտեղ կրթություն են ստացել հայ գիտության ու մատենագրության անվանի գործիչներ Մխիթար Գոշը, Հովհաննես Երզնկացին, Կիրակոս Գանձակեցին, Վարդան Արևելցին և ուրիշներ։ Հովհաննես Երզնկացու վկայությամբ՝ Սիսում գործում էր նաև բժշկական համալսարան, ուներ հարուստ ու բազմալեզու գրքերի մատենադարաններ։

Posted in պատմություն

Տաթևի համալսարան

Տաթևի համալսարան, հիմնադրվել է Որոտնավանքի կրթարան վարդապետարանում և գործել է 1373-1435 թթ․։ Բարձր առաջադիմություն և մեծ համբավ է ունեցել Հովհան Որոտնեցու և Գրիգոր Տաթևացու ուսուցչապետության տարիներին՝ 1390-1410 թթ․։ Հովհան Որոտնեցին մինչ այդ դասավանդում էր Գլաձորի համալսարանում և, տեղափոխվելով Տաթևի վանք, հիմնում է նոր համալսարան՝ կատարելագործելով ուսումնական ծրագրերը, կանոնակարգելով ուսանողների ընդունելության գործընթացն ու ուսուցիչների դասակարգումը։ Կրթության մակարդակն ու համբավն էլ ավելի բարձրացավ Հովհան Որոտնեցու հայտնի աշակերտ Գրիգոր Տաթևացու ուսուցչապետության տարիներին՝ համալսարանը դառնում է համայն հայության գիտա-կրթական և մշակութային կենտրոն։ Համալսարանում գործել է երեք ֆակուլտետ՝ փիլիսոփայական-աստվածաբանական, գեղագրության և մանրանկարչության, երաժշտության։ Դասավանդվում էին փիլիսոփայություն, կրոն, հայոց լեզու և քերականություն, գրականություն, պատմություն, ճարտասանություն, գրչարվեստ, մանրանկարչություն և գեղանկար, բնագիտություն և աստղաբաշխություն, մաթեմատիկա, ճարտարապետություն, երաժշտություն և երգեցողություն, ուսուցչություն և հասարակական գիտություններ, այլ առարկաներ։ Պատրաստվում էին նաև հոգևորականներ, աստվածաբաններ, ձեռագրերի արտագրության, ձևավորման և արտադրության մասնագետներ։ Համալսարանն ունեցել է հարուստ ձեռագրատուն-մատենադարան, որտեղ պահպանվել են 10 հազարից ավելի ձեռագիր գրքեր։ Ուսումը, ինչպես և Գլաձորի համալսարանում, տևում էր 7-8 տարի։ Բացի 500 հոգևորականներից, Տաթևի համալսարանում ապրում էին փիլիսոփաներ, երաժիշտներ, գրողներ և նկարիչներ։ Համալսարանը թալանվել և ամբողջությամբ հրկիզվել է 1435 թ․ Շահրուխի՝ Թամերլանի կրտսեր որդու և ժառանգի կողմից։

Posted in Անգլերեն

A letter to my mother

Hello mother. With this letter I want to thank you. You gave me life and I thank you for that. You always helped me when I needed help. You always been with me․ Thank you, my dear mother. Thank you that you love me with your mother’s warmth. Thank you for everything. Thank you that you live. Thank you so much․ I love you and I will do everything that you can always be proud of me. Mother…you are my happiness. 

Posted in Կենսաբանություն

Էկոլոգիական խնդիրներ

Մարդիկ կտրում են ծառերը՝ վառելիք ստանալու համար: Այո թեև փայտը մաքուր վառելիք է , սակայն նա նույպես ունի իր վատ կողմերը: Նրանից անջատվող ծուխը աղտոտում է օդը, որը նույնպես գլոբալ խնդիր է: Ներկայումս պաշտոնական տվյալներով մեր հանրապետության տարածքի 9 %-ն է  անտառածածկ, իսկ բնապահպանական առանձին կազմակերպություններ հիշատակում են ընդամենը 6 %  ցուցանիշ: Էներգիայի հիմնական աղբյուրներից մեկը՝ նավթը , նույնպես վերջանում է. Ինչ պետք է անենք հետո? Եթե չլինի նավթ, չի լինի էներգիա, ջերմություն, իսկ այդ ժամանակ մարդկությունը կվերանա: Դա տեղի կունենա նաև ջրի պաշարների սպարման դեպքում: Ներկայիս տվայլներով  այսպես շարունակվելու դեպքում 25 տարի անց երկիրր մոլորակի վրա կվերջանա ջրի պաշարները, և մենք ծարավից կմահանանք՛; Այդ ամենը կանխելու մի ձև կա գործել մտածված, և վնաս չհասցնել բնությանը , քանի որ  բնության տված բարիքներ շնորհիվ է որ մենք հիմա կանք:

Posted in պատմություն

Հայկական մշակույթը 10-14-րդ դարերում

Կրդական համակարգը՝ դպրոցների և համալսարաններ

  1. Նարեկի վարդապետական (Գչիգոր Նարեկացի)
  2. Նոր Գետիկի վարդապետարան (Մխիթար Գոշ)
  3. Գլաձորի համալսարան (Եսայի Նչեցի)
  4. Տաթևիկ համալսարան (Գրիգոր Տաթևացի, Հովհան Որոտնեցի)
  5. Սսի համալսարան (Ներսես Լամբրոնացի)
  6. Անիի վարդապետարան (Հովհանես իմաստասեր)
  7. Սկևռաի դպրոց (Ներսես Լամբրոնացի)

Պատմագիտություն

  1. Հովհանես Դրասխանակերտցի “Պատմություն հայոց”
  2. Արիստակես լատիվերցի “Պատմություն”
  3. Կիրակոս Գանձակերցի “հայոց պատմություն”
  4. Ստեփան Տառոնեցի “”տիեզերական պատմություն”
Posted in Այլ

Homework

3. 1) The book was so interesting that he read it three times.
2) I didn’t enjoy the film last night – it was very dull.
3) I don’t like that painting at all – I think it’s really ugly.
4) Those sunglasses are great – you look really awful in them.\
5) Next week we’re going to Florida on holiday – we’re all very excited
I told him all about myself but I don’t think he was interested in listening to me.

4. 1) A: I’m going to take scuba-diving lessons.
B: Oh? Well, I think you should ask your parents first.
2) A: Ellie and Josh are hungry – again!
B: Well, perhaps they eat more breakfast in the mornings.
3) A: Are you worried about the test tomorrow?
B: Yes, I bit. I think I should be more relaxed about it.
4) A: Let’s go for a walk in the park.
B: No, it’s almost dark. We shouldn’t go this evening.
5) A: I’ve got a really bad cold.
B: Yes, you have. You should go to school today.
6) A: I don’t know why he’s so angry with me.
B: It’s because you were rude to him. You should be more polite, you know.

5. 1) A: Have you ever seen the Eiffel tower.
B: No i’ve never been to France.
2) A:Have you Ever tried scuba-diving?
B: No, I have never swum in the sea.
3) A: Have you Ever stayed awake for 24 hours?
B: No, and I have never slept for 24 hours.
4) A: I have never eaten Japanese food.
B: Really? So,have you ever tried sushi?
6. Positive Negative
friendly unfriendly
organised disorganised
kind unkind
honest dishonest
hard-working lazy
polite impolite
rich poor
relaxed nervous