Posted in Վրացերեն

Անակլիայի մասին տեղեկություններ․ թարգմանություն

Արդեն երրորդ տարին է, ինչ Վրաստանի դեսպանը աջակցում է մեր դպրոցի վրացախոսների ակումբի անդամներին՝ մասնակցելու Անակլիայի ամառային ճամբարին։ Ամառային ուսումնական ճամբարի ընթացքում մեր ջոկատը նախապատրաստվում է Անակլիա մեկնելու։ Մենք կատարում ենք տարբեր հետազոտություններ Անակլիայի վերաբերյալ և հավաքում ենք տարբեր տեղեկություններ քաղաքի մասին։

Related imageԱնակլիայի տարածքում ամենավաղ բնակավայրը թվագրվում է բրոնզե դարի կեսին և բնորոշ է կոլխիդյան մշակույթին։ 15-րդ դարում Անակլիան հարուստ քաղաք է դարձել իր ձկնամթերքով և ծովային նավահանգստով։ 1723 թվականին քաղաքը գրավվել է Օսմանյան կայսրության կողմից և վերածվել ստրուկների առուծախի վայրի։ Իմերեթիի արևմտյան վրացական թագավորությունը վերականգնել է Անակլիայի նկատմամբ վերահսկողությունը 1770 թվականին ՝ օգտվելով Ռուսաստանի հետ Օսմանյան կայսրության պատերազմի հնարավորությունից: Ենթադրվում էր, որ Սոլոմոն 1-ը ՝ Իմերեթինսկի թագավորը, կպաշտպանվի գեներալ Տոտլեբենի հրամանատարության տակ գտնվող ռուսական մի փոքր զորախմբի կողմից, սակայն ռուսական զորքերը նահանջեցին թուրքերի հետ բախումից առաջ ։ 1802 թ. – ին Մինգրելիում Քելեշ-Բեյ Շարվաշիձեն ՝ Աբխազիայի հարևան իշխանության թուրքամետ տիրակալը, հարստացել է և Մինգրելիայի իշխան Գրիգոլ Դադիանիին ստիպել է հանձնել Անակլիան ՝ պատանդ վերցնելով Գրիգոր Լևանի որդուն և ժառանգին ։ Related imageԵրբ 1803 – ին Մինգրելիան ընդունեց ռուսական Պրոտեկտորատը, Վրաստանում ռուս հրամանատար իշխան Ցիցիանովը պահանջեց, որ Քելեշ Բեյը ազատի Լևանին։  Հրաժարվելուց հետո Ցիցիանովը գեներալ-մայոր Իոն Ռիկովին ուղարկել Է Աբխազիա ։ 1805 թվականի մարտին ռուսները գրավեցին Անակլիան և սպառնացին հանդես գալ Սուխում-Կալեհի դեմ ՝ ստիպելով աբխազական իշխանին ազատ արձակել Դադիանին ։ Սակայն Անակլիայի գրավումը օսմանների բողոքն է առաջացրել, և Ցիցիանովը շտապել է հրաժարվել իր ենթականերից և նույնիսկ ներողություն խնդրել իր գործողությունների համար՝ դուրս բերելով ռուսական կայազորը Անակլիայից: Սակայն այս միջադեպը ուժեղացրեց լարվածությունը երկու կայսրությունների միջև։ Երբ 1806 – ին սկսվեց հերթական ռուս-թուրքական պատերազմը, ռուսական զորքերը վերադարձրին Անակլիան Մինգրելի իշխան  Լևանին, որը հետագայում հանձնեց ռուսական վարչակազմի այդ բերդերի վերահսկողությունը: Related image1850 – ական թվականներին Անակլիան փոքր էր, բայց ուժեղ ամրացված ծովային նավահանգիստ, որն ուներ մաքսատուն և զգալի առևտուր էր վարում Թուրքիայի հետ։ Նա ուներ ընդարձակ արվարձաններ, որոնք բաղկացած էին հույներով, հրեաներով և հայերով բնակեցված առանձին տներից։ Բնակչությունը կազմում էր մոտ 600 մարդ։ Հետագայում Անակլիայի նավահանգստի արժեքը զգալիորեն նվազել է, սակայն խորհրդային ժամանակներում այն մնացել է Սևծովյան նավատորմի փոքր բազա: 1994թ.- ին Աբխազիայում տեղի ունեցած պատերազմից հետո Անակլիայում բացվել է ռուսական խաղաղապահ պաշտոն։ 2006 թվականին Վրաստանի պաշտպանության նախարարությունը հաղորդել էր 17-րդ դարի Անակլիա ամրոցի ռուս զինվորների կողմից հասցված բազմաթիվ վնասվածքների մասին և խաղաղապահներին մեղադրել ամրոցի պատերին զուգարաններ և բաղնիքներ տեղադրելու մեջ: Վրացիների մի շարք բողոքներից հետո ռուսական զինվորական պաշտոնը դուրս էր բերվել 2007 թվականի հուլիսին։ 2012 թվականի մայիսի 21-ին Անակլիայում կանգնեցվել է հուշարձան, որը նվիրված է 1860-ական թվականների Կովկասյան պատերազմի ավարտից հետո չերքեզների արտաքսմանը տարածաշրջանից:Image result for Ô±Õ¶Õ¡Õ¯Õ¬Õ«Õ¡ Մայիսի 21-ին ընտրվել է ամսաթիվը, որը համընկնում է այն օրվան, երբ չերքեզ ժողովուրդն ինքն է նշում այն արտաքսումը, որը վրացական կառավարությունը ճանաչել է որպես ցեղասպանության ակտ։ Հուշարձանը նախագծել է Կաբարդինո-Բալկարիայի Հյուսիս-կովկասյան տարածաշրջանից քանդակագործ Հուսեն Կոչեսոկովը։

Թարգմանությունը անգլերենից՝ Մերի Զաքոյանի, Նարե Խաչատրյանի։

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s