Posted in Գրականություն

Կոմիտասն ասել է․․․

Սիրեցեք զիրար, շատ սիրեցեք, որպեսզի ապրեք։

Ժողովուրդն է ամենամեծ ստեղծագործողը, գնացեք և սովորեցեք նրանից։

Ժողովրդի երգեցողությունն ունի ինքնուրույն դպրոց, ուր դաս են առնում ամենքը, ամեն ժամանակ, երբ կարիք են զգում։

Հայ երաժշտությունն իր մեջ կսնուցանե ոգին իր իսկ ցեղին, որովհետև երաժշտությունը ամենեն մաքուր հայելին է ցեղին։

Հայն ունի ինքնուրույն երաժշտություն… Յուրաքանչյուր ազգի երաժշտությունն իր ազգի հնչական ելևէջներեն կծնի ու կծավալվի։ Հայ լեզուն ունի իր հատուկ հնարավորությունը, ուրեմն և համապատասխանող երաժշտությունը։

Հայ ժողովրդի զավակնե՛ր, դուք կարդացեք Մովսես Խորենացի, Եղիշե, Նարեկացի, Խաչատուր Աբովյան, Րաֆֆի, Ալիշան, Պեշիկթաշլյան և տեսեք, թե ով ենք մենք։

Մեր ժողովուրդը քարոզ չի հասկանում, մեկ հասկացված ձայնը 1000 ճառ արժի։

Մենք ի՞նչ գիտենք՝ ինչ է ուզում հայի հոգին։ Մենք վիճաբանում ենք, թե ինչու է օտարն ասում, թե հայը չունի ինքնուրույն երաժշտություն, երբ մեր մտավորականությունն ամեն տեղ հայ երգի անվան տակ հայերեն բառերով ռուսական ռոմանսներ, իտալական մեղեդիներ կամ տաճկական բայաթիներ է երգում։ Էլ ինչու՞ պետք է օտարը գիտենա, թե որն է քո երգը, երբ Պոլսում հայ տիրացուները հարուստ ամիրաներին դուր գալու համար կլկլացնելով պատարագ են երգում՝ նմանեցնելով տաճկական եղանակներին։

Հայ ժողովրդի զավակներ, դուք կարդացեք Մովսես Խորենացի, Եղիշե, Նարեկացի, Խաչատուր Աբովյան, Րաֆֆի, Ալիշան, Պեշիկթաշլյան և տեսեք, թե ով ենք մենք։

 

Advertisements
Posted in Ֆիզիկա

Էլեկտրականություն

Էլեկտրականությունը մեր տրամադրության տակ գտնվող էներգիայի ամենաօգտակար տեսակներից է: Էլեկտրականությամբ են աշխատում գրպանի լապտերները, հեռուստացույցները, սառնարանները, լվացքի մեքենաները, էլեկտրաքարշները և շատ սարքեր ու սարքավորումներ: Էլեկտրականությունը ստացվում է ինչպես մեր ձեռքին գտնվող փոքրիկ մարտկոցներից, այնպես էլ մեզանից հեռու գտնվող հսկա գեներատորներից: Հազարամյակներ շարունակ մարդիկ ականատես են եղել բնության ահեղ երևույթին՝ կայծակի շլացուցիչ բռնկմանը, և միայն մեզանից շուրջ 100 տարի առաջ նրանք սովորեցին օգտագործել բնության էլեկտրական ուժերը, էլեկտրականությանը «հարկադրեցին ծառայել» իրենց: Բնության մեջ կան լիցքավորված մանրագույն մասնիկներ: Դրանց մի մասն ունի դրական, մյուսը՝ բացասական լիցք: Բացասական լիցքով ամենափոքր մասնիկները կոչվում են էլեկտրոններ: Դրանք կարող են ուղղորդված շարժվել մետաղե հաղորդիչների ներսում: Հենց այդ լիցքավորված մասնիկների կանոնավոր հոսքը մի ուղղությամբ՝ էլեկտրական հոսանքն է: Այն նյութերը, որոնց միջով կարող է էլեկտրական հոսանք անցնել, կոչվում են հաղորդիչներ: Մետաղները, օրինակ՝ պղինձը և ալյումինը, լավ հաղորդիչներ են: Ածխածինը (գրաֆիտ) նույնպես հաղորդիչ է: Նյութերը, որոնք հոսանք չեն հաղորդում, կոչվում են մեկուսիչներ: Վերջիններիս թվին են պատկանում ռետինը և պլաստմասսաները: Էլեկտրական մալուխների հաղորդալարը պատրաստվում է պղնձից և փաթաթվում մեկուսիչով, որպեսզի հոսանքը մի հաղորդալարից չանցնի մյուսին կամ մալուխին ձեռք տվողին: Շատ ցածր ջերմաստիճաններում (-200օC և ավելի ցածր) որոշ նյութեր դառնում են գերհաղորդիչներ, այսինքն՝ զրկվում են դիմադրությունից: Որպեսզի էլեկտրական փոքրիկ լամպը լուսարձակի, այն հարկավոր է միացնել մարտկոցին: Վերջինս ունի 2՝ դրական (+) և բացասական (-) արտանցիչներ: Եթե դրանք միացնենք հաղորդիչով, օրինակ` փոքրիկ լամպով և հաղորդալարերով, ապա էլեկտրոնները բացասական արտանցիչից հաղորդիչի միջով կհոսեն դեպի դրականը: Այս ամբողջ հաղորդաշղթան (հաղորդալարերը, փոքրիկ լամպը և մարտկոցը միասին) կոչվում է էլեկտրական շղթա: Եթե դրան միացնենք նաև անջատիչը, ապա հոսանքը կարելի է միացնել և անջատել: 
Մենք մտնում ենք տուն, սեղմում անջատիչի կոճակը, և սենյակում իսկույն վառվում է էլեկտրական լամպը: Ինչո՞ւ. որովհետև, սեղմելով անջատիչի կոճակը, մենք միացրինք էլեկտրական շղթան: Լամպի պարույրի միջով անցնող էլեկտրոններն իրենց ճանապարհին սկսում են այս ու այն կողմ «հրել» թելիկի մետաղի ատոմներին, որից թելիկը վայրկենապես շիկանում է և լուսարձակում: Որքան ուժեղ է էլեկտրոնների հոսքը, և բարձր պարույրի դիմադրությունը, այնքան ավելի է շիկանում լամպի թելիկը, և այնքան ավելի վառ է լուսարձակում այն: Ավելի հաստ հաղորդալարից պատրաստված նույնպիսի պարույրներ տաքացնում են էլեկտրական արդուկներն ու սալիկները: Այս երևույթը կիրառվում է նաև գործարանային էլեկտրական վառարաններում՝ մետաղ հալելու համար: Միայն թե այդ վառարաններում պարույրները պատրաստված են մատի հաստության մետաղալարից: Էլեկտրական շղթան օգտագործում են նաև միացվող ու անջատվող էլեկտրամագնիս պատրաստելու համար: Էլեկտրական խաղալիքների աշխատանքի համար բավական է նույնիսկ էլեկտրական մարտկոցից ստացվող հոսանքը: Իսկ որպեսզի լուսարձակեն միլիոնավոր լամպեր, աշխատեն մեծ հաստոցների ու մեքենաների  շարժիչները, շարժվեն տրամվայներն ու էլեկտրաքարշները, անհրաժեշտ է մեծ քանակությամբ էլեկտրական էներգիա: Այդ էներգիան ստանում են էլեկտրակայաններում և էլեկտրահաղորդման գծերով մատակարարում քաղաքներին ու գյուղերին: Էլեկտրական հոսանքը, որպես ֆիզիկական մեծություն, բնութագրվում է ուժով, աղբյուրի լարումով ու հզորությամբ: Էլեկտրական հոսանքի ուժը չափվում է Ամպերով (Ա), որը համեմատական է 1 վ-ում հաղորդչով անցնող էլեկտրոնների թվին: Էլեկտրական աղբյուրի լարումը չափվում է Վոլտով (Վ) և բնութագրում է այն ուժը, որով հաղորդչում հրվում են էլեկտրոնները: 1,5 Վ լարումով մարտկոցին ձեռք տալը վտանգավոր չէ: Սակայն չի կարելի ձեռքով բռնել, ասենք, 220 Վ լարումով ցանցի մերկ հաղորդալարը, որովհետև հոսանքը, անցնելով մարդու մարմնով, կարող է նրան սպանել: Իսկ հոսանքի հզորությունը չափվում է Վատտով (Վտ), որը աղբյուրի` աշխատանք կատարելու կամ ջերմություն անջատելու կարողությունն է: Որքան մեծ է, օրինակ, սպառիչի հզորությունը, այնքան այն ավելի շատ էլեկտրականություն է ստանում և լույս ու ջերմություն անջատում 1 վ-ում: 
Posted in Գրականություն

Կոմիտասի մասին․․․

«Ժողովուրդն ինքն իրեն տեսնում է՝ նայելով իր այն զավակներին, որ սերել են նրա ոսկրից ու ծուծից, կաղապարվել ըստ նրա հավաքական կերպարի ու ժառանգել ամենայն հայրականը: Ժողովուրդն է ստեղծում նրանց՝ ի մի հավաքելով իր ամբողջ ցանուցիր բազմանիստությունը, բայց հենց որ ծնեց, ինքը՝ ժողովուրդն էլ լուսավորվում է այդ բազմանիստի ներքին ճառագումից: Այս վերառումով էլ՝ ոչ միայն ժողովուրդն է նրանց ծնում, այլև նրանք են ժողովուրդ վերածնում:
Կոմիտասն այդպիսի ծնունդ էր, և նրա պարգևած լույսը դեռ երկար պիտի անդրադառնա պարգևողի դեմքին և արտացոլվի նրա հոգու մեջ
»,- հայ երաժշտական արվեստի կարկառուն ներկայացուցիչ Կոմիտասի մասին ասել է Պարույր Սևակը:

«Ուր որ հայ կա, այնտեղ է Կոմիտասի երգը: Կոմիտասը համազգային մեծություն է: Նրա երգերով մեր ժողովուրդը ավելի գիտակցաբար զգաց իրեն, ավելի կապվեց իրար հետ, ինքնաճանաչեց: …Կոմիտասը հայ երգով լույս աշխարհ հանեց դարերի խավարի մեջ կեղեքված ժողովրդի խուլ բողոքն ու ցասումը բռնության, ստրկության դեմ, նրա խեղդված վիշտը, իրավազուրկ կյանքը և պայծառ ապագայի հանդեպ տածած հավատը»,- ասել է Ավետիք Իսահակյանը:

«Կոմիտասը գույնի արտակարգ զգացողություն ունի … Կոմիտասը դարաշրջանի խոշորագույն կոմպոզիտորներից մեկն էր, որ առաջին անգամ իր` կոմպոզիտորի մտածողությունը հիմնեց գույնի օրինաչափության վրա: Տեսեք, ասում էր` Ձիգ տուո¯ւ, քաշի … Սա եվրոպական բնորոշ ոչ մի տակտի, ռիթմի մեջ չի տեղավորվի, անկարելի է: Ձայնը դառնում է օդ, ձայնը դառնում է լույս, որը չի ենթարկվում պուլսացիայի օրենքին»,- ասել է Տիգրան Մանսուրյանը:

«Կոմիտասն ինքը հայ ժողովուրդն է: Մեղվի պես նա տուն էր բերում մեր գեղջուկ երգերի նեկտարն ու անշոշափելի մանանան: Կար՞ղ է մեղուն թղթե ծաղիկներից մեղր բերել, իհարկե, ոչ: Հայ ժողովրդի բազմադարյան երգերը թղթե վարդեր չէին, այլ իրական, և Կոմիտասը իր հանճարով ոսկե մեղվի նման հանդիպեց նրանց: Իր հանճարեղ ոգու հնոցում ձուլեց հայ մեղեդու նախանյութը, հանքանյութը և դուրս բերեց այնպիսի քնքշություններ, երաժշտական ձևերի և խոսքի այնպիսի հույզ ու թարմություն, որոնք հուզեցին ոչ միայն իրեն` հայ ժողովրդին, այլև համաշխարհային երաժշտական աշխարհում աղոթքի արժանացավ Կոմիտասի անունով հայ ժողովրդի անունը»,- ասել է Հովհաննես Շիրազը:

«Ես Կոմիտասին համարում եմ հայկական երաժշտության հավերժական խորհրդանիշ, իսկ նրա ստեղծագործությունը` մեծագույն օրինակ և աղբյուր, որից ներշնչանք կստանան հետագա հայ բոլոր կոմպոզիտորները: Ինձ հատկապես հոգեհարազատ է լակոնիկությունը, պարզությունը, պարկեշտությունը երաժշտության մեջ և երաժշտական միջոցների խնայումը»,- ասել է Առնո Բաբաջանյանը:

«Կոմիտասը բնության հրաշքներից է: Մի՞թե հրաշք չէ՝ տասը տարեկան որբը գա Էջմիածին, կաթողիկոսի մոտ տաճկերեն երգի, հետո էլ…Նա պատարագ է ստեղծել: Նրա պատարագը մեր ժողովրդական ոգու խտացումն է: Դա մեծ արվեստ է, մեր ժողովրդական իսկական օպերան: Կոմիտասը խորն էր զգում ժողովրդական ոգին, և նա կարող էր գրել այդպիսի մեծ գործ…
Լսում եմ ու զարմանում նրա երգի պարզության վրա: Պարզությունը, բնականությունը, հանճարի ամենաբնորոշ հատկությունն է: Արվեստի հետ գործ ունենալիս չպիտի մտածես ինչպես է արված: Ամեն մի գիծ պետք է արժեք, բովանդակություն ունենա: Գաղտնիքն էլ հենց պարզության մեջ է: Բնությունն էլ է այդպես՝ պարզ ու անբացատրելի: Դու կարծում ես՝ մենք լրիվ հասկանու՞մ ենք Կոմիտասին: Նրա մեծությունն իր մեջ է, ոչ ոք չի սովորեցրել, բայց նա զգացել է, մտել բնության մեջ: Այս երաժշտությունն իր կանոններն ունի, որը թելադրված է մեր երկրի ու ժողովրդի ոգով….»
,- գրել է Մարտիրոս Սարյանը:

Կոմիտասը մեր ազգային երաժշտական դպրոցի հիմքն է: Ինձ թվում է, որ ոչ մի հայ կոմպոզիտոր չի կարող իր վրա չկրել Կոմիտասի բարեբեր ներգործությունը: Կոմիտասի երաժշտությունը մի այնպիսի անաղարտություն է, մի այնպիսի վսեմաշուք լեզու, որ դժվար է այս կամ այն կերպ նրան չառնչվելը, նրա ազդեցությունը չկրելը: Ամեն մի հայ կոմպոզիտոր պետք է իմանա Կոմիտասի ստեղծագործությունները, պետք է խորհի դրանց մասին: Ես միշտ եղել և գերված կմնամ Կոմիտասի երաժշտությամբ»,- գրել է Արամ Խաչատրյանը:

«Հայ ժողովուրդը կոմիտասյան երգին մեջ գտավ, ճանաչեց իր հոգին, իր հոգեկան ինքնությունը։ Կոմիտաս վարդապետը սկիզբ է, որ վախճան չունի։ Նա պիտի ապրի հայ ժողովրդով, հայ ժողովուրդը պիտի ապրի նրանով, ինչպես այսօր, այնպես էլ հավիտյան»,- գրել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Առաջինը:

 

Posted in Քիմիա

Քիմիա․ տնային առաջադրանք

  • Ֆիզիկական մարմին և նյութ:

Ֆիզիկական մարմինը ունի զանգված և ծավալ:

Ֆիզիկական մարմինները կազմված են նյութերից:

  • Նյութի սահմանումը.

Նյութը փոքրագույն մասնիկների,(ատոմ մոլեկուլ իոն), փոխազդեցության արձյունքն է իրեն բնորոշ բաղադրությամբ, կառուցվածքով, հատկություններով օշտված:

  • Ի՞նչ է նյութը,պարզ և բարդ նյութերի օրինակներ:

Մարդկության հայտնի են 30 մլն նյութ:

Պարզ նյութերը մոտվորապես 400 հատ են և կազմված են միևնույն քիմիական տարրից: Ջրածին, թթվածին

Բարդ նյութերը կազմված են երկու և ավելի քիմիական տարրերից: ջուր, CO2 գազ

Բարդ նյութերը դասակարգվում են անօրգանական և օրգանական նյութերի:

Նյութերը լինում են մետաղներ և ոչ մետաղներ:

Մետաղներ-ալյումին, նատրիում, կալցիում, պղինձ:

Ոչ մետաղներ-ֆտոր, ազոտ, քլոր, թթվածին

  • Անօրգանական և օրգանական նյութերի օրինակներ:

Օրգանական նյութեր-Ճարպեր, սպիտակուցներ, ացետոնը:

Անօրգանական նյութեր-կարբիդները, ցիանիդները, կարբոնատները, ածխածնի օքսիդը

  • Մաքուր նյութեր,խառնուրդներ(համասեռ և անհամասեռ):

Մաքուր են համարվում այն նյութերը, որոնք կազմված են միատեսակ կառուցվածքային մասնիկներից (մոլեկուլ, ատոմ, իոն):

Խառնուրդները պարունակում են երկու կամ ավելի նյութերի կառուցվածքային մասնիկներ:

Խառնուրդները լինում են երկու տեսակ՝ համասեռ և անհամասեռ:

  • Նյութի բաղադրությունը՝մոլեկուլ,ատոմ , իոն (կառուցվածքը,բաղադրությունը):

Յուրաքանչյուր քիմիական մաքուր նյութ, գտնվելու վայրից ու ստացման եղանակից անկախ ունի միևնույն հաստատուն բաղադրությունը:

 

  • Նյութի հատկությունները՝ ֆիզիկական, քիմիական, ֆիզիոլոգիական:

Նյութի ֆիզիկական հատկություններն են`

Ագրեգատային վիճակը (պինդ, հեղուկ, գազային), գույնը, հոտը, համը, լուծելիությունը ջրում, խտությունը, հալման և եռման ջերմաստիճանը, ջերմա և էլեկտրահաղորդականությունը, պլաստիկությունը և մետաղական փայլը:

Նյութի քիմիական հատկություններն են`

Այդ նյութի փոխազդեթությունը այլ նյութերի հետ և նոր նյութերի առաջացումը:

Ֆիզիոլոգիական հատկություններն են`

Այդ նյութի ազդեցությունը կենդակի օրգանիզմների վրա:

 

 

Տնային աշխատանք՝ ընտրեք կենցաղում կամ շրջապատում 2-3 նյութ,գրեք դրանց բանաձևերը և կատարեք հետևյալ հաշվարկները`

Ինչպիսի՞ տարրերից են կազմված նյութը,ատոմների քանակը,հաշվել հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները՝Mr,զանգվածային բաժինները՝w,զանգվածային հարաբերությունները  և  տարրերի  մոլային  բաժինները բարդ  նյութերում:

 

Աղ-NaCl

Ատոմների քանակը-2

Mr(NaCl) = Ar(Na) + Ar(Cl);

Mr(NaCl) = 23 + 35,5 = 58,5

 

NaHCO3-Սոդա

ատոմների քանակը-6

Mr(NaHCO3) = Ar(Na) + Ar(H) + Ar(C) + 3×Ar(O);

Mr(NaHCO3) = 23 + 1 + 12 + 3×16 = 36 + 48 =84

Posted in ռուսերեն

Домашняя работа. прямая и косвенная речь

Упр-4

Наш знакомый спросил нас:<<Давно ли мы приехали сюда?>>

Врач спросил меня: <<Хорошо ли я себя чувствую?>>

Студенты спросили преподавателя <<Правильно ли мы решили задачи>>

Анна спросила свою подругу:<<Было ли интересно на вечере>>

Я спросил своего друга: <<Долго ли я его ждал?>>

Я спросил Карлоса <<Давно ли он изучает русский язык>>

Упр-8

Мой друг цпросил меня: <<Почему я не был вчера на вчере>>

Он Спросил нас: <<Пойдем ли мы завтра в театр>>

Анна сказала Павлу: <<Чтобы он позвонил ей вечером>>

Я сказал ей <<Чтобы она ждала меня здесь>>
Она споросила брата:<<Может ли он помочь ей>>

Он спросил меня: <<Помню ли я этого человека>>

Мой друг спросил меня: <<Куда я положил его портфель>>

Я спросил Виктора: <<Приходил ли он вчера>>

Он попросил меня: <<Чтобы я ему помог>>

Олег попрросил меня։ <<Прочтет ли книгу до субботы?>>

 

Б)

Он спросил нас куда мы идем, мы ответили ему что идем в кино

Он спросил меня читал ли я эту книгу, я ответил что не читал.

Мать спросила сына был ли он вчера в кино, он ответил что был. Мать спросила с кем он ходил в кино, он ответил что был с товарищем.

Товарищ попросил меня чтобы я обяснил ему задачу, я сказал ему чтобы он спросил у Антона, потому что я сам не знаю как ее решать.

Я попросил друга <<Чтобы он рассказал мне как  ехать в театр>>, он сказал <<Чтобы я спросил Анну, потому что она была в этом театре>>

Posted in Վիլյամ Սարոյան, Գրականություն

Վիլիյամ Սարոյան․ հետազոտական աշխատանք

Վիլյամ Սարոյանը համաշխարհային գրականության ականավոր ներկայացուցիչներից է: Նա պատմվածքի ժանրը հարստացրել է սոցիալ-հոգեբանական նոր թեմատիկայով, մարդու, մարդկայինի, բարոյականության մասին թարմ ասելիքով, պատումի նոր ձևերով: Գրել է անգլերեն:

Սարոյանի գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով, հայերեն՝ բոլոր ստեղծագործությունները: Սարոյանի անունով Երևանում կոչել են փողոց, դպրոց և համալսարան, կանգնեցվել է հուշարձանը: 2008 թ-ին գրողի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ ՀՀ-ում հայտարարվել էր «Սարոյանական տարի»:
«Թեև գրում եմ անգլերեն և ծնունդով ամերիկացի եմ, բայց ես ինձ համարում եմ հայ գրող: Լեզուն, որով գրում եմ, անգլերենն է, միջավայրը, որ նկարագրում եմ, ամերիկյան է, իսկ ոգին, որ ինձ մղում է գրելու, հայկական է: Ուրեմն ես հայ գրող եմ և պատկանում եմ հայ գրողների ընտանիքին»: Ասել է՝ Վիլիյամ Սարոյանը
Վիլիյամ Սարոյանի կյանքից կան բազմաթիվ դեպքեր, որոնք ունեն ճանաչում։ Հետազոտելով դրանք, առանձնացրեցի հետևյալները, համարելով հայրենասիրական։

Երբ առաջին անգամ դողալով զանգ տվի Բերնարդ Շոուին, ասանկ բան պատահեցավ.
– Պարոն Բերնարդ Շոու, Ձեզի կանհանգստացնե Ուիլյամ Սրոյըն (այսպես ինձի կըսեին ամերիկացիներ, Սրոյըն)…
Շատ ամնչցա, երբ Բերնարդ Շոուն ըսավ.
– Որքան գիտեմ, դուն ոչ թե Սրոյըն ես, այլ Սա-րո-յան…
Շատ ամնչցա:

Մեծ ու տարօրինակ Վիլիամ Սարոյանը Սևանի ափին գտնում է մի ծանր, լճի ալիքներից լավ հղկված քար և խնդրում է, որ քարը տեղավորեն մեքենայի մեջ:
-Ամերիկա, Ֆրեզնո պիտի տանիմ,- ասում է գրողը:
-Այդ հսկայական քարն ինչպե՞ս եք տանելու…
-Ինքնաթիռով պիտի տանիմ…
-Ինչու՞ համար…
-Ով որ Հայաստանի դեմ վատ խոսի, անոր գլխուն պիտի զարկեմ քարը,- պատասխանում է Սարոյանը:

Աղբյուրներ՝ Հայկական հանրագիտարան, Գրքամոլ(ֆեյզբուքյան էջ), Բլոգնյուզ։