Posted in Վրացերեն

Ալեքսանդր Մելիք-Ազարյան

Ազարյանցի տունը մինչև օրս զարդարում է Թիլիսիի Ռուսթավելի պողոտան: Տան տեղում աղբանոցներ և զորանոցներ էր, քաղաքի ղեկավար Խատիսովը հենց այդ վայրում առաջարկեց Ալեքսանդրին տուն կառուցել: Բնականաբար, Ազարյանները վրդովված էին նման վիրավորանքից, բայց նրանք վերցրեցին մարտահրավերը և սկսեցին մաքրել աղբավայրը, հարևան ընտանիքներից 300-300 ոսկով գնեցին զորանոցները: Տունը նաև շատ բան է պատմում Մելիք-Ազարյանի բնավորության մասին: Ինչպես պարզվեց, անհնար էր տան հիմքը կառուցել ավանդական ձևով՝ ստորերկրյա ջրերի պատճառով: Մասնագիտությամբ լինելով երկրաբան, նա գտավ ողջամիտ լուծում: Նա տան հիմքը դրեց ամբողջովին կապարի մեջ և օգտագործեց հատուկ աղացած աղյուսներ շինարարության համար: Տունը, ունի ստորգետնյա 3-4 հարկ և թունելների մեծ ցանց, այնուամենայնիվ, մենք չենք բացառում, որ խորհրդավոր տիրոջը այս տարածքը հարկավոր է այլ նպատակների համար: Այսպես են գրել Մելիք Ազարյանցի տան մասին «Ապագա» թերթում 1909-ին:

Աղբյուրը՝ https://tvalsazrisi.ge

Posted in Հայոց լեզու, Գրականություն

Երազանքիս ուղղությամբ․ Նյու Յորք

Տիկին Ելենայի հետ իրականացնում ենք նոր նախագիծ՝ ուսումնասիրում ենք մեր երազանքի քաղաքը և պատմում դրա մասին մեր բլոգում, կատարելով վիրտուալ ճամփորդություն։ Իմ երազանքի քաղաքը Նյու Յորքն է և ես որոշեցի պատրաստել տեսանյութ, որում կներկայացնեմ Նյու Յորք գնալուս ցանկության պատճառները։

Posted in Հայոց լեզու

Աշխարհի ամենաշատ տպագրված գրքերի տասնյակը

թարգամնությունը անգլերենից

2014թ-ին Քեմբրիջի համալսարանի դասախոս, գրականագետ Մարտին Ադամսը երկարատև հոտազոտություններից հետո հրապարակեց աշխարհի ամենաշատ տպագրված գրքերի 10-յակը, որն ուներ հետևյալ տեսքը։

Աստվածաշունչ-3,9 միլիարդ

Ավելի քան 40 հեղինակ, 1600 տարվա ընթացքում գրված: Համարվում է ամենաճանաչված, ընթերցված գիրքն է աշխարհում, մտնում է աշխարհի առաջատար համալսարանների, այդ թվում Քեմբրիջի համալսարանի պարտադիր գրական ցանկի մեջ: Համարվում է Քրիստոնյաների սուրբ գիրքը, իսկ նրա մի մասը` Հին Կտակարանը` նաև հրեանների: Այն միավորվել է 416թ.-ին, կազմված է 66 գրքերից կամ մասերից։

Մաո Ցզե Դուբւի Մտքերը -820 միլիոն

Մաո Ցզե Դունի մտքերը կամ ինչպես Չինաստանում են ասում Կարմիր գրքույքը հանդիսանում են Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության հիմնադիր, առաջնորդին: Այն ներառված է նաև դպրոցական պարտադիր գրականության մեջ, սովորաբար պարտադրվում է պետական աշխատողներին ունենալ այն իրենց հետ , և իրենց ելույթների ժամանակ մեջբերումներ անել։

Ջոան Ռոուլինգ Հորրի Փոթթեր-400 միլիոն

Այս 7-հատորյակ ֆենտեզիի հեղինակը ևս անգլիացի է, այն պատմում է Հոգվարթսի կախարդությունների դպրոցում սովորող Հարրի Փոթթերի և իր ընկերների արկածների մասին: Ինչպես և մնացած գրքերը, այս գրքերի հիման վրա ևս նկարահանվել են ֆիլնմեր, որոնք դարձան ժամանակի ամենաբյուջետային ֆիլմերը։ Ջոան Ռոուլինգը դարձել է աշխարհի միակ գրողը, ով գրքեր գրելով դարձել է միլիոնատեր։

Ջոն Ռոնալդ Ուել Թոլկին Մատանիների տիրակալը-103 միլիոն

Անգլիացի հեղինակի այս եռահատորը` Մատանու եղբայրությունը, Երկու ամրոց և Արքայի վերադարձը, իր ավելի վաղ գործերից մեկի Հոբբիթ մանկական ստեղծագործության շարունակությունն են, առավել շատ վաճառք ունեցավ 3-րդ մասը` արքայի վերադարձը: Ֆենտեզի ժանրի ստեղծագործություն, որի սյուժեով նկարված ֆիլմերը առաջադրվել և նվաճել են բազմաթիվ օսկարներ, և կինոաշխարհի այլ կարևոր մրցանակներ։

Պաուլո Կոելիո Ալքիմիկոսը-65 միլիոն

Գիրքն առաջնի անգամ հրատարակվել է 1987թ-ին, ու մինչև ակսօր վաճառվել է մոտ 65 մլն օրինակով: Հետագայում այն թարգմանվել է ավելի քան 65 լեզվով, ինչն էլ գրքին և հեղինակին համաշխարհային ճանաչում բերեցին: Գիրքը անգամ գրանցվեց Գինեսի գրքում, որպես ամենաշատ վաճառված գիրք, որի հեղինակը դեռ ողջ է: Այսօր բրազիլացի գրող Պաուլո Կոելիոն աշխարհի ամենահայտնի հեղինակներից է:

Դեն Բրաուն Դա Վինչիի կոդը –  56 միլիոն

Ամերիկացի գրող Դեն Բրաունի արկածային գրքում պատմվում է Ռոբերտ Լենգտոնի Փարիզի Լուվրի թանգարանում կատարվաշ սպանության մասին, որն էլ հանգեցնում է բազմաթիվ բացահայտումների, մասնավորապես կապված Մարիամ Մագդաղենացու և Հիսուս Քրիստոսի հետ: Գիրքը կրոնական բազմաթիվ սկանդալային ենթադրություններ է պարունակում, ինչի պատճառով էլ հակասական քննադատությունների է ենթարկվել։

Ստեֆանի Մայեր ՄԹՆՇԱՂ-47 միլիոն

Այս գիրքը ամերիկյան հայտնի գրող Ստեֆանի Մայերի քառահատորի առաջին մասն է: Գիրքը պատմում է մի աղջկա մասնի, ով սիրահարվում է վամպիրի: Գրքի մոտիվներով նկարահանված 5 մասից կազմված ֆիլմը թարգմանվել է աշխարհի ավելի քան 38 լեզվով:

Մարգարետ Միտչելլ Քամուց քշվածները-33 միլիոն

Ռոմանտիկ դրամա, որտեղ ծավալվող դեպքերը տեղի են ունենաում Միացյալ Նահանգների Ջորջիա նահանգում քաղաքացիական պատերազմի տարիներին: Այն իռլանդացի ներգաղթյալի դուստր Սկառլետ Օ’Հարայի մասին է: Գրքի սյուժեով նկարվել է օսկարակիր համանուն ֆիլմը։

Նապոլեոն Հիլլ Մտածիր և հարստացիր-30 միլիոն

Այս մոտիվացնող գրքի հեղինակը ամերիկացի գրող Նապոլեոն Հիլլն է: Այն պատմում է անձնային աճի,ինքնակատարելագործման: Գիրքը գրելուն հեղինակին ոգեշնչել է ամերիկացի միլիարդատեր Էնդրյու Կարնեգին։

Աննա Ֆրանկի օրագիրը-27 միլիոն

Աննա Ֆրանկի Օրագիրը բրիտանական մշակված տարբերակն է Աննա Ֆրանկ անունով աղջկա օրագրի վրա հիմնված: Վերջինս հրեա մի աղջիկ էր,ով երկու տարի շարունակ իր ընտանիքի հետ թաքնվում էր Նիդեռլանդներում ֆաշիստական Գերմանիայի հարձակման տարիներին:

 

Posted in Գրականություն

Յան Վերմեեր «Մարգարտե ականջօղով աղջիկը» 

 «Մարգարտե ականջօղով աղջիկը»Աշխարհի ամենաշատ սիրված այս նկարներից մեկը նաև ամենաառեղծվածայինն է. պատկերի հեղինակի մասին քիչ տեղեկություն է հայտնի, այս նկարի մասին՝ ավելի քիչ: Հայտնի է, որ այն հիմք է հանդիսաեցլ Թրեյսի Շավելիեի «Մարգարտե ականջօղով աղջիկը» գրքի համար, որի հիման վրա էլ Հոլիվուդը նկարահանել է համանուն մի ֆիլմ, որտեղ գլխավոր դերերում են Քոլին Ֆերթն ու Սքարլետ Յոհանսոնը: Ըստ հեղինակի այս գրքի՝ նկարի բնորդուհին է 16 ամյա Գրետ անունով մի աղախին, որը մտերմանում է իր նկարիչ տանտիրոջ հետ, այնուհետև հագնում նրա կնոջ զգեստն ու մարգարիտները, որպեսզի նկարիչը՝ Յան Վերմեերը նկարի իրեն: Բայց որքանո՞վ է այս պատմությունը համապատասխանում իրականությանը:  17-րդ դարում պատկերված այս նկարի բնորդուհու ով լինելու մասին շատ վարկածներ են պտտվում: Դրանցից են՝

1. Շատերը պնդում են, որ բնորդուհին Մարիա Վերմերն է՝ նկարչի աղջիկը, որը այս նկարի ստեղծման ժամանակ մոտ 12 տարեկան էր: Մի քանի մասնագետներ պնդում են, որ այն հայացքը, որ նա նկարում կարող էր միայն հայրը պատկերել դստեր դեմքին: Այս վարկածը պնդող ավելի հստակ փաստեր հայտնի չեն:

2. Մարդկանց մի մասն էլ ասում է, որ աղջիկը Մագդալենա Վան Ռուիժվենն է՝ նկարչի տիրոջ՝ Փիթեր Վան Ռուիժվենի միակ դուստրը: Նա մոտավորապես նույն տարիքին էր, ինչ Վերմեերի փոքր աղջիկը: Բայց արդյո՞ք Փիթեր Վան Ռուիժվենը թույլ կտար, որ իր միակ դստերը նկարեին համեմատաբար ավելի էժանագին հագուստով ու կիսաբաց բերանով:

3. «Մարգարտե ականջօղով աղջիկը» նովելից հետո տարածվեց Գրետի վարկածը: Բացի այս ստեղծագործությունից ոչ մի պատմական հիմք չկա այս վարկածի համար: Արվեստաբան Արթուր Ուիլոքն ասում է, որ ֆիլմն ու գիրքը գեղեցիկ են գրված ու նկարահանված, բայց այստեղ նկարչի կինը ներկայացված է որպես անհաճո անձնավորություն, ինչը սակայն այդքան էլ չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ նա բազմիցս հանդիսացել է Վերմերի նկարների բնորդուհին:

Այնուամենայնիվ, հստակ իմանալ, թե ով է մարգարտե ականջօղով այս աղջիկը չենք կարող, սա հնարավոր է հավերժ էլ մնա մի առեղծված, որը լուծելն անհնար կլինի: Բայց մի բան հաստատ է՝ ով էլ, որ լինի, այս աղջիկն իր խորհրդավոր հայացքով ու մարգարտե ականջողով հավերժ կմնա «Հյուսիսի Մոնա Լիզան»:

Posted in Ֆիզիկա

Միջուկային էներգիա կամ ատոմային էներգիա

Միջուկային էներգիա կամ ատոմային էներգիա, միջուկային տարբեր ռեակցիաների՝ միջուկի ճեղքման, ջերմամիջուկային ռեակցիաների և ռադիոակտիվ տրոհման ժամանակ անջատվող էներգիա։ Դրսևորվում է որպես ալֆա-, բետա- մասնիկների, նեյտրոնների, ճեղքված միջուկների կինետիկ էներգիա կամ առաքվող գամմա ճառագայթման էներգիա և կարող է այդ մասնիկների ու ճառագայթների կլանումից հետո փոխարկվել ջերմային կամ էլեկտրական էներգիայի։ Ատոմային միջուկների կայունությունը որոշվում է կապի էներգիայով։ Որքան ավելի կայուն է միջուկը, այնքան մեծ է կապի էներգիան։ Մեկ նուկլոնին բաժին ընկնող տեսակարար կապի էներգիան Մենդելեևի պարբերական աղյուսակի միջին տարրերի համար մոտավորապես հավասար է 8 Մէվ-ի և փոքրանում է ամենաթեթև ու ամենածանր միջուկների դեպքում։ Հետնաբար, էներգիա անջատվում է միջուկային այնպիսի փոխարկումների (ռեակցիաների) ժամանակ, երբ առաջանում են կայուն (միջին մեծության) միջուկներ, այսինքն՝ ծանր միջուկների ճեղքման և թեթև միջուկների միացման դեպքում։

Posted in Հայոց լեզու, Գրականություն

Ես կարողանում եմ

Կորոնավիուսի պատճառով մարտի 16ից դպրոցները դարձան առցանց, սակայն կրթության այս ձևն ինձ համար օգտակար էր։ Ես կարողացա այս ընթացքում կատարել մի շարք նախագծեր, որոնց մի մասը ստեղծվեցին հենց հեռավար դպրոցի շրջանակներում։ Հեռավար դպրոցը շատ լավ հնարավորություն է սովորողների համար, քանի որ ինքնակրթվելու մի շարք տարբերակներ կան։ Ես իմ օրագիր-հաշվետվությունում ուզում եմ ներկայացնել, թե ինչ նախագծեր եմ կատարել այս ընթացքում։

Նախագիծ՝ Առաջարկում եմ ընթերցել

Նախագծին նախկինում էլ մասնակցել եմ, քանի որ շատ եմ սիրում ընթերցել, սակայն այս շրջանում ազատ ժամանակս ավելի շատ էր և կարճ ժամանակահատվածում հասցրի ընթերցել այն գրքերը, որոնք ցանկանում էի ընթերցել հենց առաջին հնարավորության դեպքում։ Գրքերի մասին ավելի մանրամասն կարող եք ընթերցել իմ վերլուծության մեջ՝ ստորև ներկայացրածս հղումներով։

Արդյունքը՝ 

Ջոն Գրին «Ալյասկայի որոնումներում»

Վարդգես Պետրոսյան «Վերջին ուսուցիչը»

Ֆիլ Նայթ «Կոշկավաճառը»

Նախագիծ՝ 

Մի նկարի պատմություն

Այս նախագիծը ստեղծվեց բոլորովին վերջերս՝ հեռավար-առցանց դպրոցի շրջանակներում։ Նախագծի իմաստը կայանում է նրանում, որ սովորողները ընտրում են ինչոր նկար և գտնում նրա մասին տեղեկություններ, բացահայտելով նկարը և միարժամանակ կատարելով հետազոտական և թարգմանական աշխատանքներ։ Ինձ նախագիծը շատ դուր եկավ և ես կատարեցի բազում աշխատանքներ։

Արդյունքը՝

Իվան Կրամսկոյ «Անծանոթուհին»

Միքելանջելո Բուոնարոտտ «Ադամի արարումը»

Ռենե Մագրիտ «Մարդու որդին»

Յան Վերմեեր <<Մարգարտե ականջօղով աղջիկը>>

Նախագիծ՝ Թարգամանություններ

Թարգմանական նախագիծն իմ ամենասիրելի նախագծերից մեկն է, քանի որ այն տալիս է հնարավորություն և օտար լեզվի և հայոց լեզվի իմացությունը լավացնելուն և հնարավորություն է նոր բաներ իմանալ հետաքրքիր թեմաների վերաբերյալ։ Իհարկե հեռավար-առցանց ուսուցման ընթացքում էլ կատարեցի թարգմանություններ, որոնց շնորհիվ ինքնակրթվեցի։

Արդյունքը՝

Աշխարհի ամենամեծ գրադարաններից տասը

Փաստեր կենդանիների մասին

Աշխարհի ամենաշատ տպագրված գրքերի տասնյակը

Նախագիծ՝ Արևելահայերեն ընթերցումներ

Նախագիծը թույլ է տալիս ծանոթանալ արևելյան Հայաստանի գրականությանը։ Ես ընթերցեցի մի փոքրիկ պատմվածք, որը գրել էր Նադեր Էբրահիմին և որը լինելվ շատ փոքրիկ ուներ շատ մեծ իմաստ։ Ես այս նախագծին էլ մասնակցեցի, քանի որ իմ կարծիքով ընթերցելուց պետք է ընթերցել տարբեր ազգերի ու տարբեր ժամանակների գրականությունը։

Արդյունքը՝

Նադեր Էբրահիմի «Փոքրիկ սիրտս ու՞մ նվիրեմ»

 

 

Posted in Հայոց լեզու, Գրականություն

Ջոն Գրին «Ալյասկայի որոնումներում»

Գիրքը առցանց կարող եք ընթերցել՝ այստեղ։

Ես ընթերցեցի Ջոն Գրինի <<Ալյասկայի որոնումներում>> գիրքը։ Հեղինակի մյուս գրքերը՝ <<Աստղերն են մեղավոր>>, <<Թղթե քաղաքներ>>, <<Անվերջ կրիաներ>>, նախորոք արդեն ընթերցել էի և դրա համար էլ որոշեցի ընթերցեմ նրա այս ստեղծագործությունը նույնպես։ Գրողի ոճը ինձ ծատ է դուր գալիս։ <<Ալյասկայի որոնումներում>> գիրքը տասնվեցամյա Մայլս Հոլթերի մասին է, ով հետաքրքրվում է հայտնի մարդկանց վերջին բառերով: Հետևելով ֆրանսիացի գրող Ֆրանսուա Ռաբլեի՝ մահվանից առաջ ասած արտահայտությանը՝ նա թողնում է ծնողների հետ իր ձանձրալի կյանքն ու «Մեծ եթե»-ի որոնումներում ուղևորվում Քալվեր Քրիք դպրոց: Այստեղ նա գտնում է իր առաջին ընկերներին ու սիրահարվում Ալյասկա անունով մի աղջկա, ով տակնուվրա է անում տղայի կյանքը, իսկ հետո անհետանում: Ողբերգական իրադարձությունները ստիպում են Մայլսին խորասուզվել կյանքի ու մահվան վերաբերյալ մտորումների մեջ։ Գիրքն ինձ շատ է դուր եկել և կարծում եմ, որ յուրաքանչյուր դեռահաս պիտի ընթերցի այս գիրքը, որովհետև այն ոչ միայն հետաքրքիր պատմություն է լի զվարճալի բովադակությամբ, այլ նաև սովորեցնում է, որ այդ տարիքում շատ այլ հետաքրքրություններ կարելի է գտնել և որ այդ հենց այն տարիքն է, որի ընթացքում կատարվում են ամենահետաքրքիր դեպքերը։

Մեջբերումներ գրքից՝

«Թոմաս Էդիսոնի վերջին բառերը հետևյալն էին. «Այնտեղ շատ գեղեցիկ է»: Չգիտեմ «այնտեղը» որտեղ է, բայց հավատում եմ, որ այն գոյություն ունի, ու որ այն իսկապես գեղեցիկ է»:

«Եթե մարդիկ անձրև լինեին, ես մաղող անձրև կլինեի, իսկ նա՝ փոթորիկ»: 

«Սերը կհաղթի վերջում: Սա կարող է և՛ ճիշտ լինել, և՛ սուտ: Բայց եթե սուտ է, ուրեմն դա աշխարհի ամենագեղեցիկ սուտն է»:

«Գուցե երիտասարդ մեռնեմ, բայց գոնե խելացի կմեռնեմ»: 

«Գուցե մեր սիրելի մեջբերումներն ավելի շատ բան են ասում մեր մասին, քան այն, թե ինչ գրքերից ու հեղինակներից ենք մեջբերում դրանք»:

 

Posted in Գրականություն

Ռենե Մագրիտ «Մարդու որդին»

Բելգիացի սյուրռեալիստ նկարիչ Ռենե Մագրիտն, իհարկե, հայտնի է իր վառ երևակայությամբ, սակայն նրա աշխատանքներից և ոչ մեկն այդքան չի արտահայտել նրա երևակայության գույներն ու ծալքերը, որքան նկարչի՝ «Մարդու որդին» անունը կրող կտավը: Սա Մագրիտի միակ նկարը չէ, որտեղ կարող եք խնձորը տեսնել որպես կտավի «գլխավոր հերոս»: Խնձոր կարող եք տեսնել նաև նրա՝ 1964թ.-ին ստեղծված “Ceci n’est pas une pomme”, 1967թ.-ի “Le prêtre marié” և այլ կտավներում: Սակայն դրանցից ամենահայտնին է «Մարդու որդին»: «Մարդու որդին» շատերն են ճանաչում, բայց քչերը գիտեն նկարի հետաքրքիր կողմերը: Սկսենք նրանից, որ այն ինքնադիմանկար է: Խնձորի ետևում կանգնած մարդը հենց ինքը՝ Ռենե Մագրիտն է: Եթե մոտիկից նայեք նկարին, կտեսնեք նկարչի աչքերը՝ թաքնված խնձորի ետևում: Շատ արվեստագետներ պնդում են, որ նկարը ու դրա անվանումը կրոնական ծագում ունեն: Մի մասը կարծում է, որ «Մարդու որդի» ասելով Մագրիտը նկատի ունի Հիսուսին, ուստի սա հնարավոր է՝ նկարչի սյուրռեալիստկան մոտեցումն է Հիսուսի կերպարանափոխմանը: Սակայն արվեստագետների ու արվեստասերների մեծ մասը նշում է, որ «Մարդու որդի» ասելով նկարիչը նկատի ունի «Ադամի որդի», քանի որ Ադամն էր հենց առաջին մարդը, որին Աստված ստեղծել էր: Հետևաբար կտավում պատկերված խնձորն էլ այն բոլոր գայթակղություններն է, որ փորձում են գերել մարդկանց: Չնայած այն բանին, որ այս նկարի պատճենված տարբերակները տարածված են ու հաճախ հանդիպող, իրական կտավը պատկանում է մի մարդու, որը հազվադեպ է այն ցուցադրությունների մաս դարձնում: «Մարդու որդին» վերջին անգամ տեսել են 2011թ.-ին Մոնռեալի “LHotel” հյուրանոցում: