Posted in Կենսաբանություն

Քրիզանթեմներ-աշնան վերջին համբույրը

 

 

This slideshow requires JavaScript.

Մեր նախորդ նյութում ներկայացրել ենք՝ ինչպես ենք տնկել քրիզանթեմների կտրոնները, որոնք նվիրել էր Արամյան եղբայրների մայրը։Այս 2 ամիսներիընթացքում մենք ջրել և խնամել ենք դրանք, և բույսերը այժմ զարդարում են ջերմոցի կից պատշգամբը իրենց գույնզգույն, ծաղկած գլխիկներով։Քրիզանթեմները կարճօրյա բույսերն են, այսինք ծաղկում են միայն օրն կարճանալու դեպքում և շատ ցրտադիմացկուն են, դիմանում են մինչև -3աստիճան ցրտին։Այդ իսկ պատճառով նրանց անվանում են աշնան վերջին համբույր։

Advertisements
Posted in Կենսաբանություն

Տնկում ենք բույսեր՝ ջերմոցում

Այսօր մենք կենսաբանության դասաժամին ընկեր Անուշի և ընկեր Նելիի նախաձեռնությամբ ջերմոցում տնկում էինք քրիզանթեմներ։ Մենք փխրեցրինք հողը, տնկեցինք բույսերը, որից հետո էլ ջրեցինք։ Արդյունքում մենք սովորեցինք տնկել բույսեր և նրանց ճիշտ խնամքը։

This slideshow requires JavaScript.

Posted in Կենսաբանություն

Բջիջ, բջջի կառուցվածքը

Բջիջը բուսական և կենդանական օրգանիզմների կառուցվածաքային և ֆունկցիոնալ միավոր է, որն ընդունակ է ինքնուրույն գոյություն ունենալ, ինքնավերարտադրվել և զարգանալ:
Մանրադիտակի տակ դիտելով բույսերի խցանային հյուսվածքի նուրբ կտրվածքները՝ անգլիացի գիտնական Ռ. Հուկը նկատեց, որ հյուսվածքը կազմված է մանր խորշիկներից, որոնք միմյանցից անջատված են միջնապատերով: Նա դրանք անվանեց բջիջներ: Հետագայում անգլիացի գիտնական Գրյուն և իտալացի Մալպիգին մանրադիտակային «պարկիկներ» (բջիջներ) հայտնաբերեցին բույսերի տարբեր օրգաններում: Անգլիացի բուսաբան Թ. Բրոունը (1831 թ-ին) խոլորձի բջիջներում նկատեց  գնդաձև կառուցվածքներ, որոնց անվանեց կորիզ: Գերմանացի գիտնականներ Մ. Շլայդենը և Թ. Շվանը (1838–39 թթ-ին) հաստատեցին, որ բջիջները բուսական և կենդանական օրգանիզմների հիմնական տարրերն են: Բջիջները մանրադիտակային գոյացություններ են, ունեն մի քանի միկրոմետրից (բակտերիաներ) մինչև 10–50 միկրոմետր և ավելի մեծություն: Ըստ ձևի՝ լինում են գնդաձև, իլիկաձև, ձվաձև, մտրակավոր և այլն: Յուրաքանչյուր բջիջ կազմված է բջջապլազմայից և կորիզից: Բջջապլազման կիսահեղուկ միջավայր է, պարունակում է բազմաթիվ օրգանոիդներ և տարբեր ներառուկներ: Կենդանիների բջիջների ներառուկներից են կորիզը, միտոքոնդրիաները, ներպլազմային ցանցը, Գոլջիի համալիրը, լիզոսոմները և այլն, իսկ բույսերինը ներառում է նաև պլաստիդներ, որոնցից առավել կարևոր են քլորոպլաստները: Բջիջներն արտաքինից պատված են բջջապլազմային թաղանթով, որն ունի բարդ կազմություն և կատարում է տարբեր ֆունկցիաներ: Կորիզը պարունակում է միկրոկառուցվածքներ, որոնք կրում են բջջի ժառանգական տեղեկությունները: Բջիջների մեծամասնությունն ունի 1 կորիզ, բայց կան նաև երկ- և բազմակորիզավորներ: Կորիզն արտաքինից սահմանազատված է թաղանթով, որի ծակոտիներով դեպի բջջապլազմա կարող են անցնել նույնիսկ խոշոր մոլեկուլներ (օրինակ՝ տեղեկակիր ռիբոնուկլեինաթթուները), որոնք գենետիկական տեղեկություն են հաղորդում (փոխանցում) բջջային որոշակի սպիտակուցների սինթեզի մասին: Բջիջների կողմից սինթեզվող որոշ նյութեր կամ վերջնանյութեր հեռացվում են բջիջներից հյութազատության, արտազատության օգնությամբ: Շատ միկրոօրգանիզմներ (օրինակ՝ բակտերիաները, որոշ ջրիմուռներ ու սնկեր, նախակենդանիները) կազմված են 1 բջջից: Բազմաբջիջ օրգանիզմները, որոնցից են բարձրակարգ բույսերն ու կենդանիները, այդ թվում և մարդը, կազմված են մեծ քանակությամբ բազմատեսակ բջիջներից (օրինակ՝ մարդու օրգանիզմը բաղկացած է մոտ 1014 բջիջներից), որոնք միավորված են հյուսվածքներում ու օրգաններում: Ժամանակակից դասակարգմամբ բջիջները բաժանում են ըստ հյուսվածքի տեսակի՝ էպիթելային, շարակցական, ոսկրային, մկանային, նյարդային, որոնք կատարում են տարբեր ֆունկցիաներ: Մկանային բջիջներից գոյանում են մկանները, որոնցով պայմանավորված է շարժվելու ունակությունը, արյան կարմիր բջիջները տեղափոխում են թթվածինը, մաշկի բջիջները պաշտպանիչ ծածկ են ստեղծում մարմնի համար, նյարդային բջիջներն ընկալում են ցավը, տաքը, ցուրտը և գրգիռը փոխանցում օրգանիզմի ամենակարևոր օրգաններից մեկի` գլխուղեղի նյարդային բջիջներին և այլն:
Posted in Կենսաբանություն

Արտազատական և խառը գեղձեր

Արտազատական և խառը գեղձեր:
Էվոլյուցիայի ընթացքում մարդու օրգանիզմում ձևավորվել են հատուկ օրգաններ՝ գեղձեր, որոնցում առաջանում են կենսաբանական ակտիվ նյութեր և  ազդում օրգանների կենսագործունեության վրա։
Գոյության ունի գեղձերի 3 տեսակ՝ արտազատականներզատական և խառը։
Արտազատական գեղձերն ունեն ծորաններ, որոնցով նյութերն արտազատվում են մարմնի խոռոչների մեջ կամ մաշկի մակերևույթին:

Արտազատական գեղձերից են արցունքագեղձերը, թքագեղձերը,լյարդը, քրտնագեղձերը, ճարպագեղձերը և կաթնագեղձերը։

Խառը գեղձերը այն գեղձերն են, որոնք կատարում են և՛ ներզատիչ և՛ արտազատիչ ֆունկցիաներ։
Խառը գեղձերից են սեռական և ենթաստամոքսային գեղձերը։
Խառը գեղձեր
1. Ենթաստամոքսային գեղձ

20140510195730120.gif

 
Ենթաստամոքսային գեղձը խառը գեղձ է, որը գտնվում է ստամոքսի տակ՝ նրանից դեպի ձախ։ Ենթաստամոքսային գեղձը բաժանվում է հետևյալ մասերի՝ գլխիկ, մարմին  և պոչ: Նրա ներզատական մասը ներկայացված է բջիջների կղզյակներով, որոնց մի խումբը արտադրում է ինսուլին հորմոնը, իսկ մյուս խումբը՝ գլյուկագոն: Ինսուլինը իջեցնում է գլյուկոզի պարունակությունը արյան մեջ, իսկ գլյուկագոնը ունի հակառակ ազդեցությունը:
Ինսուլինի պակասի դեպքում զարգանում է շաքարախտ (շաքարային դիաբետ) հիվանդությունը:
b73819ea49069a23e7b4diabet.jpg
Հիվանդները մշտապես պետք է հետևեն սննդակարգին,ստուգեն արյան մեջ շաքարի քանակությունը:
2.Սեռական գեղձեր

zabolevanija_endokrinnoy_sistemi-07.jpg
 
Սեռական գեղձերը խառը գեղձեր են։ Գտնվում են որովայնի խոռոչում: Նրանք սինթեզում են սեռական բջիջներ ու սեռական հորմոններ։ Արական սեռական գեղձերի՝ սերմնարանների հատուկ բջիջներում սինթեզվում են արական սեռական հորմոններ։ Դրանք խթանում են սեռական օրգանների զարգացումն ու երկրորդային սեռական հատկանիշների՝ մորուքի աճի, բնորոշ մազածածկի, մկանների աճի, ձայնի, մարմնակազմվածքի ձևավորումը։ Տղամարդկանց մոտ գեղձի թերգործառույթը բերում է անպտղության:
Իգական սեռական  գեղձերի՝ ձվարանների հորմոնները նպաստում են արգանդի ու կաթնագեղձերի ձևաբանական զարգացմանը, մասնակցում երկրորդային սեռական հատկանիշների՝ մարմնակազմվածքի բնորոշ ձևավորմանը, ձայնի հնչեղությանը, կարգավորում սեռական ցիկլը, հղիությունն ու ծննդաբերությունը։ Կանանց մոտ գեղձի թերգործառույթը բերում է մարմնի ոչ բնորոշ մազակալման և անպտղության: Գերֆունկցիայի ժամանակ կանանց և տղամարդկանց մոտ դիտվում է վաղ սեռահասունացում:
Արտազատական գեղձեր
1.Արցունքագեղձ
 
aaassdfg.png
 
Արցունքագեղձերը  արտադրում են արցունքային հեղուկ։ Կոպերի թարթման հետևանքով այն հավասարաչափ տարածվում է ակնագնդի մակերևույթին։
Արցունքը խոնավեցնում է ակնագնդի մակերեսը, հեռացնում կողմնակի մասնիկները, տաքացնում աչքը: Նրանում պարունակվող աղի բարձր կոնցենտրացիան ճնշում է, իսկ լիզոցիմ ֆերմենտը՝ վնասազերծում բակտերիաներին:
2. Թքագեղձերը

 

 
curiosidades-sobre-a-saliva-20.jpg
 
Թքագեղձերը բացվում են բերանի խոռոչում: Կան ինչպես մանր, այնպես էլ խոշոր թքագեղձեր։ Խոշոր թքագեղձերն են՝ հարականջային, ենթալեզվային և ենթածնոտային:
3. Քրտնագեղձեր
 
 1111.jpg
Քրտնագեղձերը արտադրում և արտազատում են քրտինք։ Մարդն ունի 2,5 մլն քրտնագեղձեր։ Քրտնագեղձերի քանակը տարբեր է մաշկի տարբեր տեղամասերում (շատ են հատկապես ոտքերի մատների արանքում, թևատակերում և աճուկային ծալքերում)։
Մեծ քանակությամբ քրտինք արտադրելով՝ քրտնագեղձերը կարգավորում են օրգանիզմի ջերմությունը, օրգանիզմից հեռացնում են ազոտային փոխանակության արգասիքները և ալկալիական մետաղների աղերը (գլխավորապես NaCl), թրջում են մաշկի մակերևույթը։
Posted in Կենդանիներ, Կենսաբանություն

Դժոխքի վամպիր

Օվկիանոսի մութ խորքերում է իր սարսափեցնող տեսքով ապրում «անվնաս վամպիրը»: Նրա մարմինն ունի մուգ կարմիր գույն, իսկ աչքերը բաց կապույտ կամ կարմիր` կախված լուսավորությունից: Նրանցից շատերի աչքերի շուրջը և շոշափուկների ծայրերին կան լուսարձակող օրգաններ՝ լուսակիրներ, այդպիսին է, օրինակ, «հրաշք լամպ» կաղամարը: Այս ծովային յուրահատկությունը ծածկված է սուր-ծակող փշերով, որոնք ատամներ են հիշեցնում: Այս ամենի պատճառով էլ նա ստացել է հենց «դժոխքի վամպիր» անվանումը: Չնայած այս ամենին, այս կակղամորթը բացարձակապես անվնաս է, եթե ստիպված չէ պաշտպանել: Դժոխքի վամպիրը որսի դուրս չի գալիս և չի փորձում գտնել «կենդանի ուտեստ»: Փոխարենը նա ուտում է ջրիմուռների, զոհ գնացած ձկների և ջրի խորքերում եղած այլ «մթերքների մնացորդներ»: Սնունդը նրան օգնում է հավաքել իր սրածայր ատամները, որոնք հանդիսանում են որպես որսալու հիմնական «գործիք»: Այս ատամները ծածկված են բարակ մազմզուկներով: Այս գլխոտանիները թշնամու հարձակումից պաշտպանվում են՝ փախուստի դիմելով: Նրանք մարմնի խոռոչից ջուրը կտրուկ դուրս են մղում և առաջացած ռեակտիվ ուժով առաջ մղվում:

Posted in Կենսաբանություն

Էկոլոգիական խնդիրներ

Մարդիկ կտրում են ծառերը՝ վառելիք ստանալու համար: Այո թեև փայտը մաքուր վառելիք է , սակայն նա նույպես ունի իր վատ կողմերը: Նրանից անջատվող ծուխը աղտոտում է օդը, որը նույնպես գլոբալ խնդիր է: Ներկայումս պաշտոնական տվյալներով մեր հանրապետության տարածքի 9 %-ն է  անտառածածկ, իսկ բնապահպանական առանձին կազմակերպություններ հիշատակում են ընդամենը 6 %  ցուցանիշ: Էներգիայի հիմնական աղբյուրներից մեկը՝ նավթը , նույնպես վերջանում է. Ինչ պետք է անենք հետո? Եթե չլինի նավթ, չի լինի էներգիա, ջերմություն, իսկ այդ ժամանակ մարդկությունը կվերանա: Դա տեղի կունենա նաև ջրի պաշարների սպարման դեպքում: Ներկայիս տվայլներով  այսպես շարունակվելու դեպքում 25 տարի անց երկիրր մոլորակի վրա կվերջանա ջրի պաշարները, և մենք ծարավից կմահանանք՛; Այդ ամենը կանխելու մի ձև կա գործել մտածված, և վնաս չհասցնել բնությանը , քանի որ  բնության տված բարիքներ շնորհիվ է որ մենք հիմա կանք:

Posted in Կենսաբանություն

Մալարիա

Մալարիան վարակիչ պրոտոզոային հիվանդություն. բնորոշվում է պարբերաբար ընթացող տենդային նոպաներով (տես Տենդ), հետզհետե աճող սակավարյունությամբ, պարենքիմային օրգանների (փայծաղ, լյարդ) և ոսկրածուծի ախտանար մամբ, երկարատև ընթացքով ու կրկնություններ տալու հատկությամբ։ Հարուցիչը պլազմոդիում սեռի միաբջիջ նախակենդանիներն են, որոնք իրարից տարբերվում են մորֆոլոգիապես և առաջացրած հիվանդության բնույթով։ Մալարիայի մակաբույծներն անցնում են զարգացման երկու փուլ՝ անսեռ (շիզոգոնիա) և սեռական (սպորոգոնիա)։ Շիգոգոնիայի դեպքում վարակված մոծակի խայթոցի ժամանակ թքից մարդու արյան մեջ են անցնում պլազմոդիումների սպորոզոիտներ, որոնք արյան կամ ավիշի հոսքով հասնում են լյարդի բջիջներ, ուր կատարվում է հյուսվածքային (արտաէրիթրոցիտային) շիզոգոնիա։ Առաջացած հյուսվածքային մերոզոիտների մի մասը թափանցում է էրիթրոցիտների մեջ և էրիթրոցիտային շիզոգոնիայի Փուլում վերածվում շիզոնաների, որոնց հետագա զարգացումից և բաժանումից առաջանում են էրիթրոցիտային մերոզոիտներ։ Այնուհետև էրիթրոցիտները քայքայվում են, և ազատված մերոզոիտները ախտահարում նոր էրիթրոցիտներ։ Մերոզոիտների մի մասը վերածվում է գամևաոցիտների (սեռական ձևեր), որոնց հետագա զարգացումը հնարավոր է միայն փոխանցողի՝ մոծակի օրգանիզմում։ P1. vivax-ի և P1. malariae-ի շիզոգոնիայի բոլոր փուլերը հայտնաբերվում են ծայրամասային արյան մեջ, P1. falciparum-ինը՝ խորանիստ օրգանների մազանոթներում։ Հիվանդության շատ ծանր ընթացքի դեպքում, բացի երիտասարդ շիզոնտներից, արյան մեջ հայտնաբերվում են նաև կիսահասուն, հասուն և այլ ձևեր։ Սպորոգոնիան կատարվում է անոֆելես սեռի մոծակների մոտ, արյուն ծծելիս վերջիններիս օրգանիզմ են ներթափանցում մակրո և միկրոգամետոցիտները։ Սպորոգոնիայի տևողությունը կախված է արտաքին միջավայրի ջերմաստիճանից (բարձր ջերմաստիճանում ավելի արագ է կատարվում, ամենանպաստավոր ջերմաստիճանը 28-30 °C է)։