Posted in Հայոց լեզու

Դպրոցական տարիների մասին

Դպրոցը կյանքի կարևոր փուլերից մեկն է։ Դպրոցական տարիների ընթացքում մենք փոխվում ենք, ստանում գիտելիքներ, լցվում հուշերով։ Երբ առաջին անգամ էի մտնում դպրոց, չէի էլ կարող պատկերացնել, որ հիշողությանս մեջ հավերժ պիտի մնա այդ օրը։ Դպրոցական տարիների ընթացքում մենք ձեռք ենք բերում գիտելիքի մեծ պաշար, բազում ընկերներ…Դպրոցական տարիները շատ կարևոր են, քանի որ սովորելու հետ մեկտեղ կատարվում են բազում դեպքեր, որ մի օր պիտի հիշես ծիծաղով, կամ լացով։ Դպրոցի պատերի ներսում կա ջերմություն, որը լցված է մեր հուշերով։ Դպրոցի ամեն մի անկյունը ունի իր պատմությունը մեր հիշողության մեջ։ Դպրոցի հուշերը, որոնք թե՜ տխուր են, թե՜ ուրախ, մեր կյանքի մեջ հիշվելու են անվերջ ու պարգևելու են մեզ բազում զգացմունքներ։ Կարծում եմ միայն ես չեմ, որ գիտակցում եմ այս տարիների լրջությունը և վայելում կյանքիս ամենահիշվող ու ուրախ օրերը։

Advertisements
Posted in Հայոց լեզու

Ես և համակարգիչը

Արդեն երկար ժամանակ է, ինչ ես և համակարգիչս միասին ենք անցկացնում մեր օրերը։ Դեռ փոքր տարիքից էլ համակարգչային խաղերով խաղալը, ֆիլմեր նայելը, սոցիալական ցանցեր մուտք գործելն ինձ համար հետաքրքիր զբաղմունք է եղել։ Երբ ունեցա հեռախոս, արդեն համակարգչով քիչ եսկսեցի զբաղվել, քանի որ հեռախոսովինձ համար ավելի հարմար է և արագ անել այն ամենը, ինչը համակարգիչը ավելի բարդ տարբերակով է անում։ Այժմ ես օրվաս ազատ մասը տրամադրում եմ հեռախոսին, իսկ համակարգչից շատ հազվադե եմ օգտվում։ Ինձ թվում է, եթե չլինի համակարգիչ ես կկարողանամ նույն կերպ ապրել, ինձ համար այն այդքան էլ նշանակություն չունի։

Posted in Հայոց լեզու

Երկհնչյուն

Յ կիսաձայնի և որևե ձայնավորի կապակցությունը կոչվում է երկհնչյուն։

Հայերենում հնչյունափոխության են ենթարկվում՝ այ-յա-ույ։

Մատյան-մատենագիր (յա-ե)

Ատյան-ատենական (յա-ե)

Թույն-թունավոր

Լույս-լուսավոր

Բույս-բուսական

Ձյուն-ձնծաղիկ, ձնհալ

Արյուն-արնահոսություն, արնաթաթախ

Posted in Հայոց լեզու

Անկախությունը՝ ինձ համար

Անկախությունը ամենակարևոր բաներից է, որ պիտի լինի ամենուր։ Անկախությունը լիարժեք ազատում է կախվածությունից և կյանքը դարձնում ավելի գունեղ։ Անկախ երկրի, անկախ ժողովրդի, անկախ մարդու համար ընդլայնված են բազում հնարավորություններ։ Երբ կախված ես՝ ինչ-որ մեկից, ինչ-որ բանից կյանքը քո իրավունքների ու հնարավորությունների համար մի շատ փոքրիկ տեղ է հատկացնում ու ցանկապատով պատում, որպեսզի չնդլայնվեն։ Անկախությունը պիտի լինի ամեն քայլափոխի, ամեն երկրում, ամեն մեկի մեջ, ամենքի հոգում ու մտքում։ Անկախություն պիտի զգանք, երբ խոսում ենք, երբ քայլում ու գործում ենք։ Անկախության հրաշալի զգացմունքը պիտի միշտ զգանք ու անենք այն ամենը, ինչից միայն կախված ենք ինքներս։

Posted in Հայոց լեզու

Հնչյունափոխություն

1.Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել է ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Միջնապատ- մեջ, միություն, գինեգործ, կիսալուսին-կես, թիավարել, վիպասան-վեպ, շինարարություն-շեն, հիվանդասենյակ, գիրանալ-գերգիտուն-գետ, վիրահատել-վերքվիճահարույց-վեճ,գիսավոր-գես, հիանալի, լիություն, զինագործ-զենքսիրավեպ-սերդիմաքանդակ-դեմք, կինոթատրոն։

2։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ի ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Հնադարյան-հին, տնական, ջրավազան, ընչաքաղց-ինչք=ունեցվածք, ըղձական-իղձ, ընկուզենի, ազնվական-, գնորդ-գին, վեհապանծ, մտաբերել-միտք, լեռնագործ, հիմնադիր-հիմնել, լրագրեր, աղավնյակ-աղավնի, վիրակապ, քմային-քիմք, գարեհաց-գարի, ճգնել-ճիգ, թրթիռ, գունագեղ, միջանկյալ-միջին,նշաձև-նիշ, գրակա-գիր, թխամորթ, կրաման, նմանատիպ, սրտակից-սիրտ:

3։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ու ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Բրդոտ-բուրդ, կարմրախայտ, բվեճ, թմբեր-թումբ, ըմպանակ, գնացուցակ, ջրամբար-ջուր, նշանագրություն, տնական-տուն, գթալ, ժողովրդական-ժողովուրդ, խճուղի, խմբակային-խումբ, մրգահյութ, խնկարկել-խունկ, տրտնջալ, ոսկեգույն, սրել, գրականություն, աշխարհագրական, լրաբեր, ցորենահատ, առվակ, մթնել, դյուրահալ, հնձել:

4։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ը ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Բառավերջի գաղտնավանկի ը ձայնավորը սղվում է այն դեպքում, երբ բառին ավելացվում է ձայնավորով սկսվող բառ կամ մասնիկ։

Տնակ, մանկական, ծանրամարտ, մանրադրամ, մտադրություն, մեղրահաց, կիսակառույց, փոքրություն, լրատվական, քաղցրահամ, սանրել, ընձուղտ, եզրաշերտ, լիտրաչափ, գլխաշոր, ցուցափեղկ, վագրաձի, լուսավորություն, դստրիկ, կպրագույն, լայնություն, բարձրություն, ծաղկաման, մետրանոց, ծաղրանկար, սրամիտ, ժանրային։

 

 

Posted in Հայոց լեզու

Հայերենի այբուբենը

Հայերենի տառերը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թվականին Եդեսիա քաղաքում։ Մաշտոցյան այբուբենն ուներ 36 տառ։ Եվ, Օ, Ֆ տառերը ստեղծվել են 12-րդ դարում։ Ժամանակակից հայերենը ունի 39 տառ, որին համապատասխանում է 36 հնչյուն։ Մաշտոցը իր ստեղծած տառերին հունական այբուբենի նմանությամբ տվել է անվանումներ և թվային արժեք։

Շ-Ծ 550

Ճ-Հ-Դ 174

Ռ-Ջ-Ձ-Թ 1989

Ն-Ծ-Ա 451

Ռ-Ձ-Ծ-Դ 1854

Հնչյունի գրային նշանը տառն է։Հնչյունները լինում են ձայնավոր և բաղաձայն։

Ձայնավոր հնչյուններ-Ա, Ու, Ի, Ը, Օ, Ո, Է, Ե։

Ա, Ի, Ու ձայնավորները գրությամբ և արտասանությամբ համապատասխաում են և ուղղագրան դժվարություններ չեն առաջացնում։

Posted in Հայոց լեզու

Ձայնավորների ուղղագրություն

Գրության և արտասանության միջև կարող են լինել որոշ տարբերություններ,
օրինակ՝ գրվում է վարդ, արտասանվում է վարթ, դարբին-ը՝ արտասանվում է
դարփին և այլն։ Ճիշտ գրելու և ճիշտ խոսելու համար կան կանոններ։
Ուղղագրությունը ճիշտ գրելու կանոնների համակարգն է, իսկ ուղղախոսությունը՝
ճիշտ խոսելու, գրվածը ճիշտ կարդալու կանոնների համակարգը։
Բառերի մի մասը գրության և արտասանության տարբերություն չունի՝ տուն,
ծառ, կատու և այլն։ Ուղղագրական դժվարություն են առաջացնում այն բառերը,
որոնց գրությունը տարբեր է արտասանությունից։ Երբեմն էլ հանդիպում են
ուղղագրական սխալներ, որոնք ոչ ճիշտ արտասանության կամ այլ հնչյունների
(նախորդող կամ հաջորդող) արտասանական ազդեցության հետևանք են։ Դրանք
հիմնականում վերաբերում են մ-ն, ժ-շ, զ-ս բաղաձայններին։

1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով է կամ ե։
Այգեպետ, այժմեական, անէական, անպատեհ, առէջ, առօրեական,
անվրեպ, գոմեշ, գրեթէ, դողէրոցք, ելևեջ, երբևէ, երբևիցե,
էլեկտրաէներգիա, էմալե, ինչևէ, ինչևիցե, լայնէկրան, խեցի, կրետ,
հ…կ, հապճեպ, հիպոթեզ, հյուլե, հնէաբան, մանանեխ, մանրէ
միջօրեական, որևէ, որևիցե, պոեմ, սեթևեթել, վայրէջք, տիեզերք,
տոթակեզ, տրիոլետ, քրիստոե.ական։

2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով օ կամ ո։
Ականջօղ, ամանօրյա, ամենօրյա, անօգնական, անօթևան, անորոշ,
ապօրինի, արծաթազօծ, բացօթյա, բնօրրան, գազօջախ, գիշերուզ….ր,
գիշերօթիկ, զորք, լավորակ, կեսօր, հանապազորդ, հանապազօրյա,
հոգս, հօդս ցնդել, հոտնկայս, մեղմօրոր, մեղմորեն, միօրինակ,,
նախօրոք, ոսկեզօծ, ջրօրհնեք, վաղորդայն, վաօրոք, տասնօրյակ,
տարորոշել, տափօղակ, օրըստօրե, օրորել։

3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ը տառը։
Ակնդետ, ակնթարթ, անակնկալ, անընդհատ, առընթեր,
առնչվել, գույնզգույն, դասընթաց, դասընկեր, երկընտրանք,
ինքնըստինքյան, լուսընկա, խոչընդոտ, կորնթարդ, համընկնել,
հյուրընկալ, ձեռնտու, ճեպընթաց, մերթընդմերթ, նորընտիր,
որոտընդոստ, սրընթաց, ունկնդիր։