Posted in Հասարակագիտություն

Շրջակա միջավայրի աղտոտվածությունը

Խնդիրը. Քաղաքի աղտոտվածությունը
Որոշեցինք վերցնել այս թեման, քանի որ մարդիկ վերջերս սկսել են շատ աղտոտել քաղաքը, այն ինչ շատերն են փորձում այն մաքուր պահել։

Նպատակը. Իմանալ քաղաքացիների կարծիքն այս հարցի շուրջ, իմանալ թե որքանով են մարդիկ մաքրում քաղաքը:

Հարցերը.
Ինչպես եք պահպանում քաղաքի մաքրությունը?
Ըստ ձեզ քաղաքը որքանով է աղտոտված?
Երբևէ մաքրել եք ձեր շրջակա տարածքն աղտոտվածությունից?
Բարկանում եք, երբ տեսնում եք, որ ինչ որ մեկն աղտոտում է փողոցը?
Երբևէ ինքներդ թափոն նետել եք փողոցում?

Հետազոտությունը՝ Մերի Զաքոյանի և Նարե Խաչատրյանի

Արդյունքը․

Արդյունքում ստացանք մի ռադիոնյութ, որը կարող եք լսել՝ այստեղ։

 

Advertisements
Posted in Հասարակագիտություն

Մարդու իրավունքները Իրանում

Իրանի պատմությունն ու մշակույթը լի են բազմաթիվ ուսմունքներով` մարդու իրավունքների կարևորության կապակցությամբ: Որպես Իրանի պաշտոնական կրոն, իսլամը սերտորեն կապված է մարդու իրավունքների հետ: Իսլամում բոլոր վճիռների իրավաբանական ու ոչ իրավաբանական արմատը մարդու էությունն է և բոլոր մարդիկ էությամբ հավասար են: Բոլոր մարդիկ, անկախ կրոնից, ազգից ու հավատալիքներից, համընդհանուր են իրենց հիմնական իրավունքներում: Իսլամի տեսակետից, մարդն արժեքավոր էակ է, որին պետք է հարգել, որպես մի էակ, որն ունի մտածելու և որոշում կայացնելու հնարավորություն: ԻԻՀ Սամանադրոթյունը հատուկ տեղ է տալիս քաղաքացիական կամ մարդու իրավունքներին: Անկասկած, ԻԻՀ համար շատ կարևոր է, որ բոլոր մարդիկ ունենան արդար դատական իրավունք և օրենքի առջև լինեն հավասար: Իրանի Սահմանադրական օրենքի համաձայն` ԻԻՀ համակարգը հիմնված է մարդկային արժանապատվության և այն ազատության վրա, որտեղ մարդիկ պատասխանատու են Աստծո առջև:

Իրանի իսլամական հանրապետությունը հիմնվելով իսլամական ուսմունքների ու Սահմանադրության վրա, լուրջ առաջխաղացումներ է գրանցել մարդու իրավունքների հարցում: Հիմնվելով ներկա պայմանների ու իրականությունների վրա և նպատակ ունենալով տարածել հասարակական արդարությունն ու ապահովել մարդկանց բարօրությունը, Իրանը ներդրումներ է արել մշակութային, տնտեսական ու հասարակական ոլոտներում և ապահովել մարդու իրավունքները հավասար գործակցության ու զարգացման մեջ: Իրանում մարդու իրավունքների զարգացման ընթացքն անցած 40 տարիների ընթացքում ակներև է ու ներկա վիճակը չի կարելի համեմատել 1979թ. Իսլամական հեղափոխությունից առաջ եղած կամ տարածաշրջանի այլ երկրների վիճակի հետ: Սակայն Իրանում մարդու իրավունքների հարցը քննարկելիս պետք է ուշադրություն դարձնել իսլամական ուսմունքներին, սահմանադրությանը և ժողովրդի արժեքների նկատմամբ հարգանքին: Իրանի Սահմանադրությունը 1979թ հանրաքվեի դրվեց ու արժանացավ մեծամասնության հավանությանը: Երկրի Սահմանադրությունը որպես Իրանի ամենակարևոր իրավաբանական փատաթուղթ, պարզել է մի կողմից անհատական ազատությունները, և մյուս կողմից իշխանությունների գործողությունների սահմանները` անհատական կյանքի ու ազատությունների նկատմամբ: Եվ ոչ միայն անհատական, այլ նաև հասարակական համակարգի վերաբերյալ: Իրանի Սահմանադրության 3-րդ բաժնում, “Ժողորդի իրավունքներ” մասում, 24 կետերում խոսվում է մարդու իրավունքների ու ժողովրդի ազատությունների մասին: Դրանցից են` մարդու արժանապատվությունը, դատական արդար համակարգը, օրենքի առջև բոլորի հավասարությունը, քաղաքացիական, հասարակաան, քաղաքական իրավունքները, ինչպես նաև քաղաքական ու հասարակական ազատությունները: ԻԻՀ այն երկրներից է որտեղ գործում են մարդու իրավունքների ոլորտի բազմաթիվ կառույցներ: Դրանցից է մարդու իրավունքների շտաբը, որը գործում է իշխանություններից անկախ: Այս ոլորտում գործող կառույցներից է նաև արդարադատության քաղաքացիական իրավունքների գրասենյակը, վարչական արդարության կոմիտեն, մարդու իրավունքների կոմիտեն և Իրանի Իսլամական խորհրդարանի 90-րդ կետի ու մարդու իրավունքների հանձնաժողովը: Դրանից բացի, ԻԻՀ մշտապես փորձել է տարբեր նախագծերով ու օրինագծերով բարձրացնել մարդու իրավունքների դերը: Այս շրջանակներում, Իրանի բոլոր գոծադիր կառույցները պարտավոր են ներկայացնել որոշակի կոնվենցիա` մարդու իրավունքների կոնվենցիայի նախագծման վերաբերյալ: Քաղաքացիական իրավունքների կոնվենցիայի շնորհանդեսը տեղի ունեցավ շուրջ մեկ տարի առաջ` նախագահ Ռոհանիի ներկայությամբ: Փաստաթղթում, որը ստորագրվեց նախագահի կողմից, ասվում է. “Քաղաքացիական իրավունքների կոնվենցիան պատրաստվել է մարդու իրավունքների վիճակը բարելավելու նպատակով և դրանում զետեղված են քաղաքացիական տարբեր իրավունքներ: Այս կոնվենցիան ունի 19 բաժին և 120 ենթաբաժին: Կոնվենցիայում կարևորվել են հատկապես ապրելու իրավունքը, կյանքի որակն ու առողջությունը, ազատության իրավունքը, քաղաքացիական անվտանգությունը, երկրի տարբեր հարցերին մասնակցելու իրավունքը, մտքի ու խոսքի ազատությունը, բողոքելու և ցույցերի իրավունքը, խաղաղության, անվտանգության և ազգային արժանապատվության իրավունքը”: ԻԻՀ անդամակցում է մարդու իրավունքների վերաբերյալ ավելի քան 20 միջազգային կոնվենցիաների: Բնականաբար, ինչպես յուրաքանչյուր երկիր, այնպես էլ Իրանը, մասնակցելով միջագզային կոնվենցիաներին, պարտավոր է դրանք իրականացնելուն զուգահեռ համապատասխանեցնել իր ներքին օրենքներին: Ընդհանուր առմամբ, Իրանի Սահմանադրության մեջ և օրենքներում կարևորվում է մարդկանց բազմակողմանի իրավունքների ապահովումը, օրենքի առջև հավասար լինելը, խտրականության վերացումը, արդար իրավունքները բոլորի համար: Բոլոր իշխանական օրգանները պարտավոր են հնարավորություն ստեղծել` մարդկանց բարոյական ու նյութական հնարավորությունների զարգացման համար և ապահովել նրանց քաղաքացիական իրավունքները:

Posted in Հասարակագիտություն

Իրանի Իսլամական հեղափոխությունը

Իրանի իսլամական հեղափոխությունը կատարվել է  1979 թ. փետրվարի 10-11-ին:  1978 թ. հունվարի 8-ին, ուսանողները, դասախոսները և ժողովուրդը բողքի ցույց են սկսում, որպեսզի պատասխանեն  «Էթելլաաթ»  թերթում Իմամ Խոմեյնիին վարկաբեկող հոդվածին: Նրանք բողոքի ցույցը կատարում են Ղոմ քաղաքում: Հունվարի 9-ն կազմակերպվում է բողոքի ցույց՝հոգևորականության կողմից, ովքեր պահանջում էին վերականգնել 1906թ սահմանադրությունը: Այդ ամեն ինչն կանխելու համար ոստիկանությունը միջամտում է և դրա արդյունքում զոհվում են մի քանի ցուցարարներ: Այնուհետև ի բողոք շահի ռեժիմին ժողովուրդը սկսում է ավերակել քաղաքը, ոչնչացնել մեքենաներ և այլն: Ամբողջի արդյունքում վիրավորվում է 125մարդ և 11ոստիկան: Օգոստոսի 11-ին նոր բողոք է սկսվում, երբ իշխանությունները ցանկանում էին ձերբակալել 80ամյա Հոսեյն Խադեմիին, ով Խոմեյնիի կողմնակից էր համարվում: Օգոստոսի 19-ին բողոքի ցույցի ժամանակ հրկիզվում է Ռեքս կինոթատրոնը, որի արդյունքում զոհվում է 400անմեղ մարդ:Օգոստոսի 27-ին, վարչապետ Ջամշիդ Ամուզեգարը հրաժարական է տալիս: Նոր վարչապետ են նշանակում մի մարդու, ով համարվում էր շահի կողմնակիցներից, ավելի ստույգ՝Ջաֆար Շարիֆ Էմամին: Սեպտեմբերի 7-ին, այսինքն «Էյդե Ֆեթր» տոնին սկսվում են նոր ցույցեր, որի ժամանակ ցուցարարները հանդես են գալիս մահ շահին կարգախոսով: Զինվորական և անվտանգության«Սավաք»-ի ոժերի միջամտության պատճառով զոհվում է 4000մարդ: Պաշտոնապես հայտարարության համաձայն զոհվել է 87 մարդ, իսկ վիրավորվել 205մարդ:Այնուհետև սեպտեմբերի 8-ը դառնում է Սև ուրբաթ: Իրանի Իսլամական հեղափոխությունը մտնում է նոր փուլ, որի ժամանակ բոլորը ի գլխավորությամբ Իմամ Խոմեյնի ցույցեր են կատարում: Ավելի ուշ սեպտեմբերի 18-ին լուր է տարածվում, որ շահը և իր կողմնակիցները  երկու միլիարդ դոլար են ուղարկել արտասահման: Հոկտեմբերի 4-ին շահը զգալով, որ չի կարողանում համագործակցել Իմամ Խոեյնի հետ նրան երկրից վտարում է, քաղաքական ակտիվություն ցուցաբերելու համար: Խոեյնը գնում է Ֆրանսիա և այնտեղ շարունակում ցույցերը: Նոյեմբերի 7-ին շահը զգում է, որ իր ռեժիմները տապալվում են ունենում  է հեռուստաելույթ, որի ընթացքում խնդրում է ժողովրդին դադարեցնել ցույցերը, խոստանալով, որ հին սխալները չեն կրկնվի: Նոյեմբերի 15-ին վարչապետ Ազհարիին, հաջողվում է դադարեցնել գործադուլները: Հոգևորականությունները սկսում են պատրաստվել Իմամ Հոսեյնի սգո ամսվան: Դեկտեմբերի 10, 11-ին տեղի են ունենում ցույցեր, սակայն զոհեր չեն լինում: Դեկտեմբերի 23-ից սկսված սովորողներն և ուսանողներն, փոխանակ սովորեն զբաղվում են ցույցերով: Սավաքի հրամանով կրակ է բաց թողնվում՝որպեսզի ցրեն ցուցարարներին, սակայն զոհվում է մի քանի ցուցարար: Դեկտեմբերի 26-ի ցույցի ժամանակ՝ զոհվում են Թեհրանի համալսարանի պրոֆեսորներից մեկը:  Ուսանողները ցանկանում են թաղումը կազմակերպել դպրոցի տարածքում, սակայն էլի կրակ է բաց թողնվում, որի հետևանքով զոհվում են շատ ուսանողներ:

Posted in Հասարակագիտություն

Հանդուրժողականություն

Հանդուրժողականությունը սահմանափակվում է օրենքներով: Առաջին հայացքից պարզ է. պետք է հանդուրժել այն, ինչն օրենքով թույլատրելի է, ինչը մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների շրջանակներում է և չհանդուրժել այն, ինչը այդ իրավունքներն ու ազատությունները ոտնահարում է: Սակայն, երբ բախվում են ազգային ավանդույթները և օրենքը, խնդիրը բարդանում է, քանի որ ավանդույթներն ազգային ինքնությունը պահպանելու լավագույն միջոցներ են: Այս դեպքում, օրենքներն ընդունելիս օրենսդիր մարմինները պետք է հանդուրժողականություն դրսևորեն, քանի որ կայացված որոշումները (ի տարբերություն շարքային քաղաքացիների) ազդում են ամբողջ հասարակության վրա, օրենքի սահմանները պահպանելը բարդանում է, քանի որ հասարակությունը, օրենքի ոտնահարման դեմ անհանդուրժողական գտնվելով հանդերձ, պայքարում է հանուն ազգային ավանդույթների պահպանման։ Անհանդուրժողականությունը սոսկ քննադատություն չէ, և ոչ էլ, հանդուրժողականությունը՝ հարմարվողականություն: Երբ քաղաքական այրերը իրենց հրապարակային գործողություններով վտանգում են երկրի հեղինակությունը, անգամ` գոյությունը, ապա հանդուրժողականությունը անհանդուրժողականությունից վերածվում է։

Posted in Հասարակագիտություն

Ազատություն․ աֆորիզմներ

Ազա՛տ եղիր՝ օրենքի գերին մնալով։

Միայն հիմարներն են կամայականությունը անվանում ազատություն։

Այն, ինչը որոշ պայմաններում կոչվում է ազատություն, այլ պայմաններում կոչվում է սանձարձակություն։

Ազատությունն այն ամենն անելու իրավունքն է, ինչը չի վնասում ուրիշներին:

Պարտականությունն այն գինն է, որ յուրաքանչյուր մարդ պետք է վճարի ազատության համար:

Ազատություն նշանակում է պատասխանատվություն: Ահա թե ինչու են շատերը վախենում դրանից:

 

Posted in Հասարակագիտություն

Ազատություն

Ազատությունն այն է, երբ մարդիկ կարողանում են անել այն, ինչ ցանկանում են, հագնվել, այնպես ինչպես իրենք են ուզում և խոսել ազատ, իրենց նախընտրած թեմաների մասին։ Հայաստանը ազատության առումով սահմանափակ երկիր չի համարվում, բայց կան շատ երկրներ, որոնք ազատության առումով շատ սահմանափակ են և իմ կարծիքով դա շատ սխալ է։ Օրինակ՝ Արաբական էմիրություններում կանայք զրկված են ազատ հագնվելու հատկությունից, նրանք իրավունք չունեն փողոցում շրջել առանց գլխաշորի և երկար զգեստների։ Սիրիայում նույնպես որոշ չափող կա այդ խնդիրը, քանի որ այնտեղ կանայք պետք է հագնվեն այնպես, որ իրենց մազերը չերևան։ Հետաքրքիր է ինչու՞ հենց մազերը։ Այս հարցն ունի իր ինձ համար անտրամաբանական պատասխանը։ Ասում են, թե միակ բանը, որով կինը կարող է գրավել տղամարդուն, դա իր մազերն են, այդ իսկ պատճառով էլ որոշ երկրներում չեն թույլատրում մազերը բաց դուրս գալ փողոց, սակայն իրենց տներում նրանք իրավունք ունեն հագնվելու, այնպես, ինչպես կկամենան և քանի որ նրանք չեն կարողանում դրսում հագնվել ազատ, դրանից ճնշված տանը հագնվում են չափից դուրս բաց, ինչը այնքան էլ ճիշտ չէ, եթե նրանց իրավունքները չոտնահարեին և ազատությունը չսահմանափակեին մի՞թե նրանք կվարվեին այդպես։

Posted in Հասարակագիտություն

Հասարակագիտություն․ առաջին դաս

Այսօր մեր հասարակագիտության առաջին դասն էր։ Մենք իհարկե պատկերացում չունեինք, թե ինչ է իր մեջ ներառում հասարակագիտությունը և թե ինչ ենք անցնելու այդ առարկայից, այդ իսկ պատճառով էլ մենք դասի սկզբում խոսեցինք և ուսուցչի օգնությամբ  փորձեցինք հասկանալ, թե ինչ է իր մեջ ներառում հասարակագիտություն առարկան և խոսեցինք հասարակության մասին։  Մենք խոսեցինք աշխարհի, մեր միջավայրի, իրավունքների, ազատության և այլ նմանատիպ ու հետաքրքիր թեմաների մասին։ Ինձ շատ դուր եկավ այս առարկան և կարծում եմ, որ հետագայում հետաքրքիր կլինի սովորելը։