Posted in Քիմիա

Քիմիական ռեակցիաներ

Քիմիական բանաձևը նյութի բաղադրության պայմանական գրառումն է նշանների և ինդեքսնորի միջոցով։

Օրենք 1։ Նյութի բաղադրության պահպանման օրենքը՝ Անկախ նյութի գտնվելու վայրից և ստացման եղանակներից նյութերը ունեն հաստատում բաղադրություն։ Քիմիական հավասարումը ռեակցիայի պայմանական գրառում է, որը գրվում է բանաձևերի և գործակիցների միջոցով։

Օրենք 2։ Վերցված նյութերի զանգվածը հավասար է ստացված նյութերի զանգվածին։

Կան չորս տեսակի քիմիական ռեակցիաներ՝ միացման, քայքայման, տեղակալման, փոխանակման։

ՄԻԱՑՄԱՆ են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ երկու կամ ավելի նյութերից ստացվում է մեկ բարդ նյութ։ Միացման տեակցիայի ժամանակ չի կարող ստացվել պարզ նյութ։

2Mg+O2=2MgO

4Na+O2=2Na2O

4Al+3O2=2Al2O3

4P+5O2=2P2O5

ՔԱՅՔԱՅՄԱՆ են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակմեկ բարդ նյութից ստացվում են մի քանի նյութեր։

2. Քայքայման

Cu2CH2O5=2CuO+H20+CO2

(MH4)2 Cr2O7=Cr2O3+N2+4H2O-ամոնիումի բիքրոմատ

ՏԵՂԱԿԱԼՄԱՆ են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարվում են պարզ և բարդ նյութերի միջև, որտեղ պարզ նյութի տարի ատոմները տեղայալում են բարդ նյութի տարի ատոմներից որևէ մեկին։

A+BC=Ac+B

Fe++CuCi2=FeCi2+Cu

ՓՈԽԱՆԱԿՄԱՆ են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարվում են երկու բարդ նյութերի միջև, որտեղ այդ նյութերը փոխանակվում են իրենց բաղադրիչ մասերով։

AB+CD=AC+BD

ՉԵԶՈՔԱԿԱՆ են կոչվում այն ռեակցիանորը, որոնք կատարվում են թթուների և հիմքերի միջև, որի արդյունքում ստացվում է աղ և չեզոք նյութ՝ ջուր։

Advertisements
Posted in Քիմիա

Փաստեր քիմիայի մասին

Ժամանակակից մարդատար ինքնաթիռները 9 ժամ թռիչքի ժամանակ ծախսում են 50-75 տոննա թթվածին: Նույն ժամանակում մոտավորապես այդքան թթվածին է ֆոտոսինթեզի հետևանքով արտադրում  25000-50000 հա (հեկտար) անտառը:

Ծովային ջրի ամեն մի լիտրում կա մոտավորապես 25գ աղ:

Եթե 100 միլիոն ջրածնի ատոմ տեղադրենհք կողք կողքի, ապա այդ շղթան կկազմի ընդամենը 1 սմ:

Համաշխարհային օվկիանոսի 1 տոննա ջուրը պարունակում է մոտավորապես 7մգ (միլիգրամ) ոսկի: Իսկ այդ մետաղի ընդհանուր ծավալը համաշխարհային օվկիանոսի ջրերում կազմում է 10 միլիարդ տոննա:

Մարդու օրգանիզմում մոտավորապես 65 % ջուր է: Այն լուծում է սննդարար նյութերը և արյան հետ դրանք տեղափողում ամբողջ օրգանիզմով: Այն նաև մեծ դեր ունի օրգանիզմի ջերմաստիճանի կարգավորման մեջ: 24 ժամվա ընթացքում մարդը օգտագործում է մոտավորապես 2-3 լ ջուր:

718 աստիճան ցելսիուս: Հենց այսքան է դժողքի ջերմաստիճանը, որը հաշվարկվել է գիտնականների կողմից: Հաշվարկները հիմնվել են այդ թեմային վերաբերող Աստվածաշնչյան տողերի վրա:

Եթե դուք կարծում եք, որ երկաթը դա կարծր և ապահով ինչ որ բան է, ապա դուք և՛ ճիշտ եք, և՛  սխալվում եք: 5000 աստիճան ցելսիուսում երկաթը վեր է ածվում գազային վիճակի:

Posted in Քիմիա

Քիմիական կապերի ամփոփում․ գործնական աշխատանք

1.Ներքոբերյալ   նյութերում  որոշեք  քիմիական  կապերի  տեսակները, լրացրեք  աղյուսակ1,նյութերը  դասակարգեք  պարզ  և  բարդերի ,անվանեք  և  լրացրեք  աղյուսակ 2.:

H2, HCl, O2, H2O, N2, NH3, CH4, P4, S8, NaCl, Fe

Աղյուսակ1.

Ոչբևեռային  կովալենտ  կապ Բևեռային  կովալենտ  կապ Իոնային  կապ Մետաղական  կապ
H2 HCl NaCl Fe
O2 H2O
N2 NH3
P4
S8
Posted in Քիմիա

Քիմիական կապեր

Քիմիական միացությունների մոլեկուլները որոշակի հաջորդականությամբ միմյանց կապված ատոմների համախումբ են: Նյութերի քիմիական հատկությունները պայմանավորված են քիմիական կապերի տեսակով, կապ առաջացնող ատոմների բնույթով և մոլեկուլում դրանց փոխազդեցությամբ: Հին ժամանակներից սկսած՝ գիտնականները փորձում են պարզել, թե ինչպես են կառուցված նյութերը, ինչպե՞ս և ինչու՞ են ատոմները միանում, և ի՞նչ ուժեր են նրանց իրար մոտ պահում: XX դարում ֆիզիկոսները պարզեցին, որ ատոմները կապվում են էլեկտրական լիցք ունեցող մասնիկներով` արտաքին էներգիական մակարդակի էլեկտրոններով, որոնք ձգվում են կապվող ատոմների դրական միջուկների կողմից: Հետևաբար, ատոմները կապող ուժերը էլեկտրական բնույթի են: Ատոմների կապը մեկը մյուսի հետ անվանում են քիմիական կապ: Քիմիական կապը փոխազդեցություն է էլեկտրոնների և միջուկների միջև,
որը հանգեցնում է մոլեկուլում ատոմների միացմանը: Քիմիական կապն ատոմների փոխազդեցություն է, որն ուղեկցվում է էներգիայի անջատումով: Այդ էներգիան կազմում է 40-ից մինչև 1000կՋ/մոլ: Էներգիայի այդպիսի լայն միջակայք հնարավոր է տարբեր փոխազդեցությունների պատճառով, որոնք ներկայումս հիմնականում դասակարգվում են որպես կովալենտային,իոնային և մետաղային կապեր: Կովալենտային կապ առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև: Իոնային կապ առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղների ատոմների միջև: Մետաղական կապ առաջանում է մետաղական պարզ նյութերում և համաձուլվածքներում:

Posted in Քիմիա

ամառային առաջադրանքներ․ քիմիա

1)NaՆատրիում
2) կարգաթիվը 11, միջուկի  լիցքը +11,
3) հարաբերական  ատոմային  զանգվածը 22
4)մեկ  ատոմի  զանգվածը 22,98976928 (22)
5) Դիրքը պարբերականհամակարգում«ո՞ր  պարբերության տարր  է երրորդ,խումբը Առաջին,ենթախումբը գլխավոր
6)  Ատոմի  բաղադրությունը՝    11p+,12n0,11e-
7)էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը 281
8)ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչմետաղ . ոչմետաղ
9) Օքսիդացման աստիճանը`ՕԱ 1
10)հավաքել տեղեկություններ այդ տարրի մասին՝տարածվածությունը,հատկությունները,որ նյութերի բաղադրության մեջ է մտնում այդ տարրը,այդ նյութերի կիրառումը:

Նատրիումի միացությունները՝ կերակրի աղը և սոդան, հայտնի են շատ հին ժամանակներից։ Եբրայերեն neter (հունարեն՝ νίτρον, լատ.՝ nitrum) բառը հանդիպել է Աստվածաշնչում որպես նյութի անվանում, որը, ըստ Սողոմոնի եռացել է քացախում[2]: Եգիպտոսում սոդան բնության մեջ հանդիպում է սոդայի լճերի ջրերում։ Բնական սոդան հին եգիպտացիները օգտագործել են զմռսելու, կտավների սպիտակեցման համար, խոհանոցում սննդի մեջ, ինչպես նաև ներկերի պատրաստման համար։

«Նատրիում» անվանումը ծագել է լատ.՝ natrium (հունարեն՝ νίτρον) բառից, որը փոխ են առել Մերձավոր եգիպտական լեզվից (nṯr), որտեղ նա ունեցել է այլ նշանակություններ. «սոդա», «ուտիչ նատր»[3]:

«Na» հապավումը և natrium բառը առաջին անգամ օգտագործել են ակադեմիկոսները, հիմնադիրը՝ շվեդ բժիշկ Հակոբոս Բերցելիուս (Jöns Jakob Berzelius, 1779-1848)։ Հետագայում տարրը անվանեցին նաև սոդա (լատ.՝ sodium)։ Sodium անվանումը հավանաբար գալիս է արաբական suda բառից, որը նշանակում է «գլխացավ», քանի որ այդ ժամանակ սոդան օգտագործում էին որպես դեղ գլխացավի համար[4]:

Մետաղական նատրիումը առաջինն անջատել է Հ․ Դևին (1807, նոյեմբերի 19), ով առաջին անգամ այդ մասին տեղեկացրել է Բեկերսկի դասախոսություններում[5] (իր դասախոսություններում նա նշել է, որ 1807 թվականի հոկտեմբերի 6-ին հայտնաբերել է կալիումը, իսկ նատրիումը կալիումից[6] մի քանի օր անց)։ Նա նատրիումը ստացել է խոնավ նատրիումի հիդրօքսիդը էլեկտրոլիզի ենթարկելով։

1.Բաժանել մարմինների և նյութերի

Մարմիններ Նյութեր
աթոռ                 փայտ
սեղան              պղինձ
գդալ                     ապակի
Խառնուրդները բաժանել՝
Համասեռ խառնուրդներ Անհամասեռ խառնուրդներ
Շաքարաջուր                                            Հող
Աղաջուր                                                      քար
Նավթ                                                             ջուր
Օդ                                                                    Օդ
Գրել, ինչ նյութերից են կազմված մարմինները:

Պղինձ, ապակի, փայտ, երկաթ և այլն…

Գրել այդ նյութերի մոլեկուլներում ՝ատոմների կառուցվածքը և բաղադրությունը:

15p, 16n, 15e

Հաշվել այդ նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը,տարրերի զանգվածային բաժինները,տարրերի զանգվածային հարաբերությունը:

31*1,66*10-27կգ

4/ Ձեր շրջապատում ուսումնասիրել ,գրանցել տարբեր երևևույթներ և բաժանել՝

Ֆիզիկական երևույթներ          Քիմիական երևույթներ
ապակու կոտրվելը                            լուցկու այրվելը
շաքարի և աղի խառնուրդը         մոմու վառվելը
5/ Գտնել ինտերներից հետաքրքիր ֆիլմ կամ նյութ երևույթների մասին և թարգմանել

Կալիումի քլորիդը-կազմված է կալիումից, քլորիդից և թթվածնից: Այն շատ լավ և արդյունավետ ախտահանիչ է, նաև նրան օգտագործում են, հրավառություններում, պայթուցիկներում, նաև այնպիսի տեղաշարժվելու միջոցներում, որոնք շատ մեծ են, ինչպես նաև ինքնաթիռներում, օդանավներում, սուզանավերում և այլն: Նաև նշեմ, որ գազը անջատելուց հետո նա թթվածին է:

Միացությունների ձևով ֆոսֆորը մտնում է մարդու և կենդանիների ոսկրային, մկանային և նյարդային հյուսվածքներ կազմության մեջ։ Նրանց համար ֆոսֆորի աղբյուր է ծառայում բուսական սնունդը։ Սննդի մեջ ֆոսֆորի միացությունների պակասության դեպքում մարդու և կենդանիների մեջ առաջանում են լուրջ հիվանդություններ։
Հարգեր կրկնողության համար

Ինչ է ուսումնասիրում քիմիան,ինչ բնագիտական գիտություններ գիտեք

Քիմիան ուսումնասիրում է նյութերը, բնության մեջ նյութերը, դրանց կառուցվածքն ու բաղադրությունը: Կենսաբանություն, ֆիզիկա և այլն…

Մարմին,նյութ,բերել օրինակներ

Աթոռ սեղան, փայտ ապակի, գդալ, սրճեփ, պղինձ….

Պարզ և բարդ նյութեր,բերել օրինակներ

H, CI, B, Sr……

Ֆիզիկական,քիմիական երևույթներ,բերել օրինակներ

լուցկու այրվելը, մոմի վառվելը, սեղանի կամ ապակու կոտրվելը, սոդայի և ձրի խառնուրդը….

Սահմանել մոլեկուլ,ատոմ հասկացողությունները,ատոմի բաղադրությունը

Մոլեկուլում կան դրական պրոտոններ, չեզոք նետրոններ և բացասական էլեկտրոններ, որոնք պտտվում են մոլեկուլի շուրջը: Ընդհանուր ատոմի լիցքը չեզոք է, քանի ո պլյուս-մինուս-չեզոք լինում է չեզոք:

Ինչ ատոմամոլեկուլային տեսության կետեր գիտեք

Մոլեկուլի պրոտոնների քանակը հավասար է նրա շուրջ պտտվող էլեկտրոնների քանակին: Նրանք երկուսն էլհավասար են կարգաթվին, իսկ նետրոնը հավասար է զանգվածից հանած կարգաթիվ:

Հարաբերական ատոմային,մոլեկուլային զանդված

Այն հավասար է զանգված անգամ ԶԱՄ, որից հետո ստացած թվից հասկանում ենք, որ այն նշանակում է, որ այդ թիվը այդքան անգամ մեծ է ԶԱՄ-ից:

Պարբերություններ,ինչ է ցույց տալիս պարբերության համարը

Պարբերությունները շատ կարևոր են քանի որ հենց դրանցով են բնութագրում տարրի տեղը: Գոյություն ունեն մեծ և փոքր պարբերություններ, մեկը, երկուսը, երեքը և յոթը փոքր պարբերություններ են, իսկ չորսը, հինգը և վեցը մեծ պարբերություններ:

Կարգաթիվ,ինչ է ցույց տալիս տարրի կարգաթիվը

Քանի որ երբ շատացել են տարրերը նրանց խմբավորել են և ստեղծել կարգաթվեր, դրանց շնորհիվ մենք հասկանում ենք, թե որերորդ տարն այս ինչ կամ այն ինչ տարրը: Պարբերության կարգաթիվը ցույց է տալիս պրոտոնների և էլեկտրոնների թիվը կամ այլ կերպ ասած լիցքը։ Էլեկտրոնի զանգվածը ինչպես գիտենք 2000 անգամ փոքր թե պրոտոնների թե նետրոնների զանգվածից։ Այդ պատճառով այն ուղակի հաշվի չեն առնում՝ չեզոք, այսինքն զրո

Խմբեր,ենթաղմբեր,ինչ է ցույց տալիս խմբի համարը

Կան խմբերև ենթախմբեր, ենթախմբերը լինում են գլխավոր և երկրորդական, դա արդեն պարբերական աղյուսակին նայելով կարելի է հասկանել, քանի որ այն գույնզգույն գույներով համապատասխան ներկված է, իսկ խմբերը լինում են ութ հատ են: Պարբերական համակարգը բաղկացած է 7 պարբերությունից, 10 շարքից և 8 խմբից։ Խմբերը պարբերական համակարգում դասավորված են ուղղահայաց։ Որպես կանոն՝ տարրերի օքսիդացման բարձրագույն դրական աստիճանը հավասար է խմբի համարին։ Բացառություն են ֆտորը, արծաթը, ոսկին, պղինձը։ Յուրաքանչյուր խումբ բաժանված է 2 ենթախմբի՝ գլխավոր (Ա) և երկրորդական (Բ)։

Posted in Քիմիա

Կարգաթվի նշանակումը

Կարգաթվի համընկնում է միջուկի լիցքի կամ պռոտոնների և էլեկտրոնների թվի հետ: Միջուկը կազմված է` պրոտոններից, չեզոք նեյտրոններից: Ատոմը էլեկտրաչեզոք է, որովհետև պրոտոնների և նետրոնների թիվը համապատասխանում է: Միջուկը դրական է, ի հաշիվ պրոտոնների թվի: Էլեկտրոնների զանգվածը 2000 անգամ փոքր է պրոտոնների և նեյտրոնների զանգվածից, դրա համար նրա զանգվածը ընդունել են զրո: Դրա համար ատոմի զանգվածը կենտրոնացված է միջուկում։ Նեյտռոնները վորոշելու համար Ar-Z (կարգաթիվ)։

Պարբերության համարը ցույց է տալիս էլեկտրոնային շերտերի քանակը: Էլետրոնը կատարում է անկանոն շարժումներ միջուկի շուրջը, բայց միջուկից կան տարածություններ, որտեղ էլեկտրոնների գտնվելու հավանականությունը մեծ է: Այդ տարածությունները կոչվում են էլեկտրոնների շերտը:

Posted in Քիմիա

Մետաղներ և ոչ մետաղներ

Առաջին դասակարգումը հետևյալն է՝ մետաղներ և ոչ մետաղներ։ Այս դասակարգումը թեի է, որովհետև գտնվեցին տարրեր, որոնք ունեն և մետաղական և ոչ մետաղական հատկություններ։ Բոլոր մետաղներց առանձնացրեցին ամենա ակտիվ մետաղները։ Որոնք են՝ Լիթիումը, Նատրիումը, Կալիումը, Ռուբիդիումը, Ցեզիումը և Ֆրանցիումը։ Բոլոր ոչ մետաղներից առանձնացրեցին ամենա ակտիվ ոչ մետաղները, որոնք կոչվեցին հալոգելներ։ Դրանք են՝ Ֆտորը, Քլորը, Յոդը, Բրոմը, Աստատը։ Ազնիվ գազերը կազմված են՝ ատոմներից, նրանց ատոմները այնքան պասիվ են, որ չեն միանում միմիանց և ուրիշ ատոմների հետ չեն առաջացնում։ Դրանք՝ Հելիում, Նեոն, Արգոն, Կրիպտոն, Քսենոն, Ռադոն։